Công nghệ hạt nhân giúp giải đáp nghi vấn về ảnh hưởng của ô nhiễm nước biển đến hải sản15:43:00 12/06/2017

Các chất gây ô nhiễm  có vẻ như biến mất trong lòng đại dương và không bao giờ có thể thấy lại chúng, nhưng đối với nhiều chất ô nhiễm, đây mới chỉ là điểm bắt đầu cho một chuyến hành trình theo chuỗi thức ăn từ đại dương tới bữa ăn của con người. Để làm rõ hơn vấn đề này, các nhà khoa học của IAEA đang nghiên cứu việc các chất ô nhiễm này được các loại sinh vật biển tiêu thụ như thế nào, cách thức di chuyển trong môi trường biển và chúng được hệ tiêu hóa của con người xử lý ra sao? Kết quả của những nghiên cứu này sẽ giúp cho các nhà khoa học trên toàn thế giới đánh giá các nguy cơ khi ăn hải sản ô nhiễm và giúp các nhà chức trách thiết lập và duy trì các quy định về an toàn hải sản. 

Các nhà khoa học của IAEA nghiên cứu cách thức các chất gây ô nhiễm xâm nhập vào môi trường biển và hải sản.

Ông Marc Metian, nhà nghiên cứu thuộc Phòng thí nghiệm Môi trường của IAEA cho biết: "Nhiều người hành xử với đại dương giống như bồn rửa bát, nơi cuối cùng để loại bỏ các chất gây ô nhiễm, tuy nhiên một số chất gây ô nhiễm có thể đi vào hải sản của chúng ta. Các kỹ thuật hạt nhân giúp chúng ta nghiên cứu sự luân chuyển các chất ô nhiễm trong chuỗi thức ăn từ tảo biển qua các con đường đến cá săn mồi, đồng thời đánh giá tác động đối với người ăn những loại cá này."

Kể từ cuộc cách mạng công nghiệp đến nay, ô nhiễm đại dương đã gia tăng một cách đều đặn. Khoảng 80% ô nhiễm đến từ các hoạt động trên đất liền, bao gồm nông nghiệp, công nghiệp nặng, nước thải chưa qua xử lý và chất thải nhựa. Theo Liên hiệp quốc, các chất ô nhiễm có thể gây nguy hại cho an toàn hải sản, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống và sinh kế của hơn 3 tỷ người trên thế giới đang kiếm sống hoặc tiêu thụ hải sản biển.

Sử dụng chất phóng xạ đánh dấu theo dõi các chất gây ô nhiễm trong chuỗi thực phẩm

Các nhà khoa học của IAEA phát triển và sử dụng các công nghệ dùng chất phóng xạ đánh dấu để nghiên cứu sâu hơn về quá trình dịch chuyển của các chất gây ô nhiễm trong chuỗi thực phẩm. Chất phóng xạ đánh dấu là các nguyên tố hóa học tự nhiên hoặc nhân tạo, mỗi chất có kí hiệu riêng giống như dấu vân tay của con người. Những chất này được sử dụng để nghiên cứu các quá trình tự nhiên như dòng chảy của nước, tốc độ phát triển của xương hoặc theo dõi chuyển động của các chất khác nhau. Chúng cũng có thể được sử dụng để theo dõi các chất ô nhiễm trong môi trường biển, từ các nguyên tố kim loại như thủy ngân, cadmi đến các nguyên tố phóng xạ như Cesi, Amerid và các chất ô nhiễm hữu cơ như polychlorinated biphenyls (PCBs) và thuốc trừ sâu.

Các nhà khoa học cũng đã phát triển một phương pháp nhằm tái hiện quá trình tiêu hóa của con người trong phòng thí nghiệm bằng cách tạo ra hỗn hợp các enzyme. Điều này cho phép họ quan sát những chất gây ô nhiễm nào bị phá hủy hoặc còn tồn tại trong quá trình tiêu hóa.

Theo dõi sự luân chuyển của các chất gây ô nhiễm có vai trò đặc biệt quan trọng nhằm đảm bảo an toàn cho con người vì mức độ tích lũy các chất gây ô nhiễm có thể tăng dần lên trong chuỗi thức ăn và đặt con người trước nguy cơ bệnh tật. Quá trình này được gọi là tích lũy sinh học, là quá trình mà các chất gây ô nhiễm đi vào môi trường và được hấp thụ hoặc ăn bởi các sinh vật nhỏ, những sinh vật nhỏ này lại tiếp tục được ăn bởi những sinh vật lớn hơn. Những chất gây ô nhiễm này sau đó tích lũy trong cơ thể của các sinh vật với nồng độ tăng dần. Các động vật như cá ngừ, cá voi, và thậm chí con người phải đối mặt với những mối đe dọa sức khỏe cao hơn từ sự tích tụ của các chất độc và chất gây ô nhiễm.

Dữ liệu khoa học về an toàn hải sản

Các nhà khoa học sử dụng kỹ thuật đánh dấu phóng xạ để nghiên cứu nhiều loại chất gây ô nhiễm, sinh vật và các đồng vị phóng xạ khác nhau, từ đó xây dựng hiểu biết một cách toàn diện nhằm xử lý hiệu quả các độc tố và chất gây ô nhiễm. Những nghiên cứu này sẽ cung cấp thông tin khoa học căn bản cần thiết cho các chuyên gia để phát triển và duy trì các quy định về an toàn hải sản quốc gia một cách hiệu quả nhằm kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ con người.

Theo Ông Metian: "Tiêu thụ hải sản ô nhiễm có thể dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe của người dân. Các chuyên gia có thể sử dụng các nghiên cứu và kỹ thuật của IAEA để xây dựng và cập nhật các chương trình và quy định quốc gia về kiểm soát ô nhiễm đại dương nhằm đảm bảo sự an toàn cho người tiêu dùng ".

Hiện nay, nhiều quốc gia trên thế giới đang tiếp thu các kỹ thuật này của IAEA để phát hiện các chất ô nhiễm trong đại dương và hải sản, đồng thời duy trì hiệu quả các quy định về an toàn hải sản. Các quốc gia này cũng sử dụng các tài liệu tham khảo do IAEA cung cấp để đảm bảo phương pháp phân tích của họ có giá trị và các mẫu vật được phân tích chính xác. Những tài liệu tham khảo này là nguồn dữ liệu so sánh quan trọng cho các nhà khoa học để tăng độ chính xác và tính chắc chắn của các phép đo.

Vũ Anh Tuấn, Trung tâm TT TVHN

Biên dịch

Tin Tức khác
Google translate
Liên kết
  • Bộ Khoa học và Công nghệ
    Bộ Khoa học và Công nghệ
Thư viện ảnh
Đối tác
Media
Thống kê truy cập