Những tiến bộ trong lĩnh vực hình ảnh phân tử để chẩn đoán chứng sa sút trí tuệ10:25:00 30/11/2017

Tại một sự kiện bên lề Đại Hội đồng IAEA, các chuyên gia đã xem xét, đánh giá sự tiến bộ nhanh chóng trong chụp hình chức năng và cấu trúc não cũng như vai trò quan trọng của chụp hình trong việc chẩn đoán chứng sa sút trí tuệ.

Đến nay, tuycác bệnh tâm thần như bệnh Alzheimer vẫn chưa thể chữa trị, nhưng chẩn đoán chính xác bệnh lý có vai trò quan trọng cho việc chăm sóc bệnh nhân. Kỹ thuật hình ảnh phân tử cho phép đánh giá chính xác bệnh ngay cả trong trường hợp khó phân biệt với triệu chứng của các bệnh lý khác.

Tại một sự kiện bên lề Phiên họp Đại hội đồng IAEA lần thứ 61tháng 9/2017, các chuyên gia đã xem xét, đánh giá sự tiến bộ nhanh chóng của kỹ thuật chụp ảnh chức năng và cấu trúc não cũng như vai trò quan trọng của kỹ thuật chụp ảnh trong chẩn đoán, nhận biết sớm, giám sát tiến trìnhvà hiệu quả điều trịbệnh sa sút trí tuệ.

Giáo sư Satoshi Minoshima, Chủ nhiệm Khoa X quang và khoa học hình ảnh, Đại học Utah,Hoa Kỳ cho biết những nỗ lực trong lĩnh vực chụp ảnh não không chỉ giúp quá trình chăm sóc bệnh nhân hằng ngày mà còn cung cấp những kiến thức thiết yếu về tiến trình của bệnh nhằmcải tiến phương thức điều trị.Giáo sư Satoshi Minoshima cũng chính là người đứng đầu dự án nghiên cứu phối hợp của IAEA về sử dụng kỹ thuật hình ảnh phân tử để chẩn đoán bệnh sa sút trí tuệ. Giáo sư Satochi Minoshima cho biết, việc sử dụng kỹ thuật hình ảnh phân tử cho bệnh tim, ung thư và rối loạn thần kinh đã được biết đến từ lâu. Kỹ thuật hình ảnh cũng đã được ứng dụng trong chụp hình phân tử não và đã đạt được nhiều tiến bộ quan trọng trong vài thập kỷ qua. Kể từ những năm 1990, chụp hình não sử dụng các phương pháp PET(sử dụng FDG) và SPECT là các công cụ quan trọng trong việc chẩn đoán lâm sàng các bệnh rối loạn não khác nhau như bệnh Alzheimer và các chứng bệnh mất trí nhớ. Mặc dù, hiện nay chưa thể chữa trị được bệnh thoái hoá thần kinh, nhưng vẫn cần có các phương pháp tiếp cận cụ thể, khác nhau trong việc điều trị triệu chứng, lên kế hoạch cũng như hướng dẫn người chăm sóc và thành viên trong gia đình trong việc chăm sóc bệnh nhân. Điều này có nghĩa là để chăm sóc bệnh nhân tốt hơn, cần thiết phải chẩn đoán phân biệt chính xác hơn.

Gần đây, kỹ thuật PET sử dụng protein amyloid để chẩn đoán lâm sàng đã được triển khai ở nhiều quốc gia. Kỹ thuật này phát hiện một trong những quá trình bệnh lý cơ bản liên quan đến bệnh Alzheimer. Kỹ thuật này ghi nhận được sự lắng đọng protein bất thường trong não của bệnh nhân Alzheimer và cung cấp hình ảnh chi tiết hơn so với những chất đánh dấu phóng xạđã sử dụng trước đây. Người ta đang đánh giá giá trị lâm sàng của kỹ thuật này thông qua các thử nghiệm ở nhiều trung tâm.

Các công nghệ hình ảnh PET mới khác, chẳng hạn như chụp hình protein tau và chụp hình vết viêm đang được cộng đồng nghiên cứu đánh giá. Những nỗ lực này không chỉ giúp quá trình chăm sóc bệnh nhân hằng ngày mà còn cung cấp những kiến thức thiết yếu về tiến trình của bệnh nhằm cải tiến phương thức điều trị.

Bệnh Alzheimer và các chứng bệnh mất trí nhớ khác có các triệu chứng rõ ràng. Trên thực tế, 85% -90% bệnh nhân có các triệu chứng thông thường và điển hình cho phép bác sĩ chẩn đoán lâm sàng chính xác. Vì vậy, không phải tất cả bệnh nhân đều cần phải chẩn đoán bằng kỹ thuật hình ảnh phân tử. Kỹ thuật hình ảnh phân tử rất có ích trong các trường hợp bệnh lý phức tạp hoặc các triệu chứng bệnh không rõ ràng do ảnh hưởng của nhiều bệnh lý kèm theo.Đột qụy có thể ảnh hưởng đến chức năng não và có một số triệu chứng tương tự như các triệu chứng gây mất ngủ do thoái hóa thần kinh. Hình ảnh phân tử cho phép bác sĩ phân biệt giữa đột quỵ và thoái hóa thần kinh.

Hai phần ba trong số 44 triệu người mắc bệnh sa sút trí tuệ trên toàn thế giới là ở các nước đang phát triển. Tuy nhiên, mặc dù PET sử dụng FDG và/hoặc SPECT tưới máu não khá phổ biến ở nhiều nước đang phát triển nhưng hình ảnh phân tử là một công nghệ khá tốn kém. Vì vậy các phương pháp nàykhông thể áp dụng cho tất cả các bệnh nhân bị chứng sa sút trí tuệ trên toàn thế giới, đặc biệt đối với các nước phát triển.

Để kỹ thuật hình ảnh phân tử được sử dụng hiệu quả nhất trong chẩn đoán não, một số hiệp hội chuyên nghiệp đã đưa ra "tiêu chuẩn sử dụng thích hợp" cho chụp hình PET não. Với các tiêu chí này, công nghệ chụp hình PET não chỉ được sử dụng khi phương pháp này có tác động lớn nhất đến việc chăm sóc bệnh nhân, góp phần trong việc tiết kiệm chi phí điều trị. Ngoài ra, các phương pháp kiểm tra ít tốn kém hơn đang được phát triển để có thể áp dụng rộng rãi hơntrong việc chẩn đoán và điều trị bệnh. Trong tương lai, các công nghệ mới này sẽ thay thế các công nghệ hình ảnh đắt tiền, phức tạp hiện nay và có thể giúp sử dụng các kỹ thuật hình ảnh hiệu quả hơn đối với một số biểu hiện lâm sang nhất định và cho các bệnh nhân có biểu hiện lâm sàng phức tạp.

Giáo sư Satoshi Minoshima cũng cho biết bệnh sa sút trí tuệ, chẳng hạn như bệnh Alzheimer, có thể cùng tồn tại với các bệnh như bệnh mạch máu, tiểu đường và nhiễm HIV. Những bệnh này thường xảy ra ở các nước đang phát triển. Để hỗ trợ việc phát triển các phương pháp chẩn đoán bênh mới cho các bệnh nhân chưa có điều kiện tiếp cận với các phương pháp đắt tiền hiện có, cần phải phân tích sâu các hình ảnh học não đối với các bệnh nhân có nhiều bệnh lý đi kèm. Vì vậy, mục tiêu của dự án nghiên cứu phối hợp của IAEA về sử dụng kỹ thuật hình ảnh phân tử để chẩn đoán bệnh sa sút trí tuệ là thu thập và phân tích những kết quả hình ảnh chẩn đoán đó.IAEA có thể giúp các nước thành viên tiếp cận đến các kỹ thuật hình ảnh phân tử trong việc chẩn đoán bệnh sa sút trí tuệ thông qua nhiều hoạt động, trong đó có các dự án nghiên cứu này. IAEA có thể giúp các nước thành viên về nhiều vấn đề khác nhau, trong đó việc nâng cao nhận thức về công nghệ, đào tạo bác sĩ và bệnh nhân về công nghệ này là những yếu tố chính quan trọng. IAEA có thể giúp phổ biến rộng rãi công nghệ này ở các nước đang phát triển thông quaviệcđánh giá các nguồn lực, cung cấp cũng như ủng hộ các hỗ trợ cho các nước thành viên.

Phòng Quản lý KH&CN hạt nhân, Cục NLNT

(Nguồn:  IAEA)

Google translate
Liên kết
  • Bộ Khoa học và Công nghệ
    Bộ Khoa học và Công nghệ
Thư viện ảnh
Đối tác
Media
Thống kê truy cập