IAEA bàn giao cho Namibia Báo cáo khoa học sơ bộ về nghiên cứu hệ sinh thái biển ven bờ17:51:00 28/12/2017

Trong cuộc họp Đại hội đồng IAEA tại Vienna tháng 9/2017, IAEA đã chuyển cho Chính phủ Namibia Báo cáo sơ bộ về kết quả nghiên cứu của dự án “Nghiên cứu phông phóng xạ và một số chất ô nhiễm chọn lọc của môi trường biển trong hệ thống nước trồi khu vực Bắc Benguela ngoài Namibia”. 

Một nhà nghiên cứu người Namibia đang xử lý các mẫu nước biển dùng để xác định các nhân phóng xạ và hàm lượng dấu vết kim loại tại khu vực ven biển Namibia. Việc phân tích các mẫu nước do IAEA thực hiện tại Phòng thí nghiệm Môi trường ở Monaco. (Ảnh: IAEA)

Bờ biển Namibia nằm ở rìa phía tây nam châu Phi, trải dài hơn 1500 km dọc theo dòng chảy Benguela phía Nam Đại Tây Dương. Đây là khu vực có hệ sinh thái lớn và giá trị đa dạng sinh học cao với nguồn cá dồi dào, sinh vật phù du và sinh vật biển khác, trong đó có cả các loài vi khuẩn lớn nhất thế giới (loài vi khuẩn có chiều dài 1mm và có thể nhìn thấy bằng mắt thường). Vùng biển này có gió mạnh, dòng chảy xiết và thường xuyên diễn ra các vụ phun trào lưu huỳnh dưới nước.

Việc gia tăng các hoạt động của con người ở đây khiến cho khu vực này càng trở lên phức tạp. Đây là khu vực có ngành đánh bắt cá, nuôi trồng thủy sản quy mô công nghiệp giá trị cao. Tại đây còn có các hoạt động khai thác mỏ gần bờ biển Namibia. Bên cạnh việc khai thác, tách chiết urani, kim cương và vàng thì việc khai thác phosphates ở đáy biển cũng ngày càng được đẩy mạnh. Mặc dù tất cả hoạt động này diễn ra khá sôi động, nhưng cho đến gần đây người ta mới biết đến mức độ phóng xạ và mức độ ô nhiễm kim loại ở khu vực này.

Bắt đầu từ năm 2014, theo yêu cầu của Bộ Thủy sản và Tài nguyên biển Namibia (MFMR), các Phòng thí nghiệm Môi trường của IAEA bắt đầu thu thập các mẫu nước biển khác nhau ở ngoài khơi biển Namibia. Sự gia tăng các hoạt động ở khu vực ven biển đòi hỏi phải có các quy định mới trong việc quan trắc và quản lý các hạt nhân phóng xạ tự nhiên và nhân tạo cũng như các kim loại có nguy cơ gây ô nhiễm cho hệ sinh thái biển và hải sản.

Ông Deon Louw, nhà khoa học biển tại Trung tâm nghiên cứu quốc gia về thông tin biển, đồng thời cũng là trưởng nhóm nghiên cứu Namibia tham gia dự án hợp tác với IAEA cho biết: "Nghiên cứu nền môi trường là bước đầu tiên để hiểu mức độ phóng xạ trong môi trường biển Namibian. Chúng tôi cần có kiến thức này để giám sát và bảo vệ hệ sinh thái biển khi mà hoạt động của con người tiếp tục gia tăng."

Trong cuộc họp Đại hội đồng IAEA tại Vienna tháng 9/2017, IAEA đã chuyển cho Chính phủ Namibia Báo cáo sơ bộ về kết quả nghiên cứu của dự án “Nghiên cứu phông phóng xạ và một số chất ô nhiễm chọn lọc của môi trường biển trong hệ thống nước trồi khu vực Bắc Benguela ngoài Namibia”. Các báo cáo tiếp theo về kết quả nghiên cứu sẽ được công bố trong thời gian tới sau khi phân tích số lượng lớn các loại mẫu khác nhau. Những kiến thức và thông tin từ các kết quả nghiên cứu có thể giúp cho việc bảo vệ hệ sinh thái tốt hơn không chỉ cho con người mà còn cả các vi khuẩn lớn.

Tuy nhiên việc thu thập và nghiên cứu các mẫu ngoài khơi bờ biển Namibia đang gặp nhiều thách thức. Những dòng nước chảy xiết từ hệ thống Benguela gây ra những cơn sóng lớn không chỉ làm đảo lộ các bình thí nghiệm mà còn khiến các lớp trầm tích liên tục bị trộn lẫn vào các dòng nước xoáy, gây cản trở cho việc nghiên cứu hệ sinh thái trong quá khứ. Mặc dù vậy, việc thu thập và phân tích mẫu đóng vai trò quan trọng đối với Namibia vì nó cho phép các nhà nghiên cứu và nhà quản lý hiểu rõ hơn về các mối đe dọa đối với môi trường biển. Bên cạnh việc thực hiện các phép đo phông nền phục vụ xây dựng các quy định và đánh giá ô nhiễm môi trường thường xuyên, liên tục, có thể sử dụng các hạt nhân phóng xạ như chất đánh dấu để nghiên cứu rõ hơn về các quá trình hải dương học trong khu vực.

Ông Martina Rozmaric, một nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm môi trường của IAEA cho biết một trong những yếu tố để triển khai tốt dự án này là sự hợp tác chặt chẽ của hơn mười tổ chức đến từ sáu quốc gia. Tất cả các tổ chức đều hiểu lợi ích của kiến thức thu được trong quá trình triển khai dự án.Nghiên cứu này không chỉ giúp Namibia mà còn làm tăng giá trị khoa học ở tầm quốc tế thông qua việc nâng cao kiến thức về các dạng ô nhiễm biển trên phạm vi toàn cầu. Kết quả nghiên cứu về sự có mặt của hạt nhân phóng xạ tự nhiên và nhân tạocũng như các kim loại vết (như chì, đồng, cadmium và asen) ở bờ biển Namibia góp phần bổ sung các kiến thức thiếu hụt về bản đồ môi trường nền trên thế giới.

Trần Thị Ngọc Diệp, Phòng Quản lý KH&CN hạt nhân

Nguồn: website IAEA