IAEA giúp đỡ các quốc gia Châu Phi trong việc sản xuất và sử dụng dược chất phóng xạ để chẩn đoán, điều trị bệnh ung thư và một số bệnh khác18:26:00 28/05/2018

Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) đã khởi động một dự án kéo dài 4 năm để giúp đỡ 17 quốc gia Châu Phi sản xuất và sử dụng các dược chất phóng xạ quan trọng trong điều trị, quản lý bệnh ung thư và các bệnh thông thường khác.

Dược chất phóng xạ là loại thuốc có chứa một lượng nhỏ đồng vị phóng xạ, được sử dụng để chẩn đoán và điều trị bệnh. Các dược chất này cần được sản xuất dưới sự kiểm soát rất chặt chẽ  và phải kiểm tra chất lượng trước khi dùng cho bệnh nhân.

Dự án này được xây dựng dựa trên nền tảng kết quả đạt được trước đó của IAEA về đào tạo các chuyên gia y học hạt nhân, dược sĩ và kỹ thuật viên trong việc sản xuất và quản lý dược chất phóng xạ. Dự án sẽ giúp đẩy mạnh hoạt động đào tạo để xây dựng một quy trình chứng nhận cho các dược sỹ phóng xạ và hỗ trợ chuyên gia tư vấn cho các quốc gia trong việc nâng cấp các cơ sở y học hạt nhân để sản xuất dược chất phóng xạ.

Ông Shaukat Abdulrazak, Giám đốc Bộ phận Châu Phi thuộc Ban Hợp tác Kỹ thuật của IAEA cho biết “Nhiều quốc gia Châu Phi cần đến các dịch vụ y học hạt nhân nhưng lại hạn chế về năng lực sản xuất dược chất phóng xạ. IAEA đã giúp đỡ Châu Phi bằng việc hỗ trợ trang thiết bị, tài trợ hơn 20 học bổng và đào tạo Thạc Sỹ trong lĩnh vực này, tuy nhiên cần thiết phải mở rộng hơn các cơ hội đào tạo dài hạn để giúp đỡ các quốc gia Châu Phi”.

Đại diện các quốc gia tham gia dự án – An-giê-ri, Buốc-ki-na Pha-xô,Ca-mơ-run, Ai Cập, Ê-ti-ô-pi-a, Kê-ni-a, Mauritius, Ma-rốc, Na-mi-bi-a, Ni-giê, Ni-giê-ri-a, Sê-nê-gan, Nam Phi, Xu-đăng, Tuy-ni-di, U-gan-đa và Zăm-bi-a - đã có cuộc họp với các chuyên gia của IAEA tại Kampala, U-gan-đa vào đầu tháng 5/2018 để thảo luận việc triển khai dự án.

Dược chất phóng xạ là loại thuốc có chứa một lượng nhỏ đồng vị phóng xạ, được sử dụng để chẩn đoán và điều trị bệnh. Các dược chất này cần được sản xuất dưới sự kiểm soát rất chặt chẽ và phải kiểm tra chất lượng trước khi dùng cho bệnh nhân. Ông Amirreza Jalilian, nhà hóa học tại Phòng Khoa học Vật lý và Hóa học thuộc Ban Ứng dụng Khoa học Hạt nhân của IAEA nhận định: “Việc sản xuất này đòi hỏi phải xử lý các chất phóng xạ, đặt ra nhu cầu cần phải kiểm soát rất nghiêm ngặt.”

Các dược chất phóng xạ có thể sử dụng cho mục đích chẩn đoán hoặc điều trị. Trong số đó, khoảng 85% được sử dụng trong chụp ảnh y khoa, giúp cung cấp cho các bác sĩ hình ảnh tốt hơn về tình trạng của người bệnh.

Với mục đích ban đầu được phát triển để chẩn đoán và điều trị ung thư, các dược chất phóng xạ đã phát triển và trở thành một phần không thể thiếu trong việc quản lý các bệnh tim mạch, thận, xương cũng như các bệnh về rối loạn não như Alzheimer, mất trí nhớ và Parkinson.

Technetium-99m (Tc-99m) là đồng vị phóng xạ được sử dụng rộng rãi trong chẩn đoán y học. Tc-99m có chu kỳ bán rã ngắn nên cần được chiết xuất từ đồng vị mẹ Molybdenum-99 (Mo-99) ngay gần nơi sử dụng để cung cấp cho bệnh nhân trong vòng vài giờ đồng hồ. Trong khi việc sản xuất Mo-99 quy mô lớn chỉ có thể thực hiện tại các cơ sở chuyên biệt và bị giới hạn ở một số ít quốc gia, việc chiết xuất Tc-99m lại có thể thực hiện thuận lợi tại các bệnh viện và trung tâm y học hạt nhân. Tc-99m được chiết xuất từ Mo-99 bằng cách sử dụng một máy phát có kích thước như một chiếc máy pha cà phê. Tc-99m được trộn lẫn trong lọ với phân tử thích hợp để cung cấp cho bệnh nhân và được ghi đo phóng xạ bởi các gamma camera tương đối rẻ tiền. 

Tuy nhiên, lĩnh vực này đang phát triển nhanh chóng và các kỹ thuật chẩn đoán tiến tiến như kỹ thuật chụp cắt lớp bằng đồng vị phát positrion (PET) đang trở nên phổ biến. Ông Jalilian nhận định: “Các dược chất phóng xạ không những sản xuất khá phức tạp mà việc kiểm soát chất lượng cũng rất khác biệt, do bản chất của các loại bức xạ là khác nhau và chúng có thể gây ảnh hướng đến các mô lành của cơ thể nếu sản xuất không chính xác”.

Một số quốc gia Châu Phi có kế hoạch mở rộng hoặc nâng cấp các cơ sở y học hạt nhân và thuốc phóng xạ, bao gồm cả việc sản xuất dược chất phóng xạ dùng cho PET trong tương lai. Mục tiêu của dự án nhằm chuẩn bị cho các quốc gia trong việc mở rộng và phát triển một thế hệ các chuyên gia trình độ cao, có khả năng sản xuất dược chất phóng xạ theo các tiêu chuẩn thích hợp.

Ma-rốc, quốc gia đã phát triển chương trình đào tạo sau đại học về dược chất phóng xạ với sự hỗ trợ của IAEA, đang tìm cách thiết lập một Chương trình đào tạo Thạc sỹ để đào tạo các chuyên gia trong khu vực. Naoual Bentaleb, dược sỹ phóng xạ tại Trung tâm Năng lượng quốc gia về Khoa học và Công nghệ Hạt nhân Ma-rốc cho biết: “Các dược chất phóng xạ là một phần thiết yếu của các liệu pháp y tế. Chúng tôi muốn hỗ trợ và cung cấp kỹ thuật chuyên môn để đảm bảo việc sản xuất dược chất phóng xạ một cách thường xuyên và sẵn có tại Châu Phi”.

IAEA đang hỗ trợ các quốc gia nâng cao các dịch vụ y học hạt nhân thông qua đào tạo, tăng cường trang thiết bị và đưa ra tư vấn về các hệ thống đảm bảo chất lượng cho việc sử dụng dược chất phóng xạ một cách an toàn.

Nguyễn Thị Dịu, Phòng Chính sách NLNT, Cục NLNT

Nguồn: IAEA

Google translate
Liên kết
  • Bộ Khoa học và Công nghệ
    Bộ Khoa học và Công nghệ
Thư viện ảnh
Đối tác
Media
Thống kê truy cập