IAEA triển khai Dự án mới nhằm thúc đẩy tính tự chủ và bền vững của các tổ chức hạt nhân quốc gia khu vực Châu Á14:56:00 06/06/2018

Trong thời gian từ ngày 14-18/5/2018, tại Jakarta (Indonesia) đã diễn ra Cuộc họp khởi động triển khai Dự án hợp tác kỹ thuật mới của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) về thúc đẩy tính tự chủ và bền vững của các tổ chức hạt nhân quốc gia khu vực Châu Á (mã số RAS0080). Dự án này bắt đầu thực hiện từ năm 2018 và có thời hạn 4 năm.

Cuộc họp do IAEA phối hợp với Cơ quan năng lượng hạt nhân quốc gia Indonesia (BATAN) tổ chức. Tham dự Cuộc họp có các chuyên gia của IAEA, các chuyên gia đến từ Ấn Độ, Hàn Quốc, Sudan và các cán bộ quản lý trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử của 11 quốc gia khu vực châu Á bao gồm: Bangladesh, Campuchia, Indonesia, Jordan, Malaysia, Philippine, Trung Quốc, Pakistan, Srilanka, Thái Lan và Việt Nam. Tại Cuộc họp, các đại biểu đã thảo luận cách thức để các tổ chức hạt nhân quốc gia có thể thúc đẩy phát triển các công nghệ hạt nhân ở đất nước của họ, mở rộng ảnh hưởng và tăng sự tự chủ của các tổ chức này.

Ông Djarot Wisnubroto, Chủ tịch Cơ quan Năng lượng hạt nhân quốc gia Indonesia (BATAN) (bên phải) phát biểu khai mạc Cuộc họp.

 

Khai mạc cuộc họp, Ông Djarot Wisnubroto, Chủ tịch Cơ quan Năng lượng hạt nhân quốc gia Indonesia (BATAN), phát biểu: Nhiều bộ phận công chúng ở Indonesia còn biết rất ít về các công nghệ hạt nhân. Cách thức để giành được sự ủng hộ của các bộ phận công chúng này là chứng minh cho họ thấy hiệu quả tác động kinh tế - xã hội của các công nghệ hạt nhân hơn là chỉ chứng minh bằng khoa học thuần túy và đó cũng là nhiệm vụ chính của BATAN. “Thách thức lớn nhất hiện nay là làm sao để tăng cường nhận thức của công chúng về nhiệm vụ và quảng bá các sản phẩm của chúng tôi”. Các chương trình của BATAN đưa ra các mục tiêu được định hướng rõ ràng đối với các lĩnh vực khác nhau, các hoạt động được thúc đẩy theo nhu cầu xã hội. Hiện nay, việc phát triển các giống lúa mới và khử trùng thiết bị y tế bằng chiếu xạ là các loại hình dịch vụ có nhu cầu lớn ở Indonesia. “Hợp tác với khu vực tư nhân và có các dịch vụ tiếp thị là chìa khóa cho tính bền vững của BATAN”. Bên cạnh đó, ông Wisnubroto cũng đề cập đến vai trò quan trọng của các nhà khoa học trẻ trong việc đưa ra những ý tưởng sáng tạo cả về nghiên cứu và quản lý.

Theo Ông Fathi El Khangi– Chuyên gia tư vấn quản lý đến từ Sudan “điều cần thiết là cần có sự chuyển dịch từ việc chỉ tập trung vào nghiên cứu thuần túy đến các ưu tiên dựa trên nhu cầu xã hội và quản lý mạnh mẽ hơn đối với các ứng dụng hạt nhân”. Các tổ chức hạt nhân quốc gia có thể trở nên tự chủ hơn thông qua việc tạo nguồn thu, không chỉ đơn thuần từ việc cung cấp các dịch vụ có thể tạo ra doanh thu mà còn từ các khoản tài trợ từ chính phủ hoặc các tổ chức tài trợ khác dựa trên các dịch vụ công mà tổ chức hạt nhân quốc gia đó cung cấp.

Ông Danas Ridikas, Trưởng Bộ phận Vật lý của IAEA đồng thời là người phụ trách kỹ thuật của Dự án RAS0080, cho biết: hơn 75% kinh phí của các tổ chức hạt nhân tại các nước đang phát triển ở khu vực châu Á trực tiếp đến từ chính phủ các nước, nhiều chính phủ có mong muốn giảm khoản chi phí này. Tỷ lệ này cao hơn đáng kể so với các nước phát triển, các tổ chức hạt nhân ở các nước này có thể có doanh thu từ các dịch vụ như sản xuất dược chất phóng xạ và chiếu xạ các sản phẩm công nghiệp trên thị trường cạnh tranh. Các tổ chức hạt nhân ở một số nước đang phát triển tiên tiến trong khu vực cũng có thể tạo ra doanh thu đáng kể từ các dịch vụ họ cung cấp cho khu vực tư nhân.

Theo Ông In-Cheol Lim, Trưởng Ban Khoa học và Công nghệ cơ bản thuộc Viện Nghiên cứu năng lượng nguyên tử Hàn Quốc (KAERI), để đạt được sự bền vững, một tổ chức hạt nhân cần phải có nhiệm vụ rõ ràng trong việc hỗ trợ cho chính sách phát triển quốc gia, có tinh thần đổi mới và có nguồn nhân lực, tài chính phù hợp. Lịch sử phát triển của KAERI gắn liền với sự thay đổi theo các yêu cầu của chính phủ Hàn Quốc: chuyển từ nghiên cứu cơ bản vào thập niên 1950-1960 sang hỗ trợ việc giới thiệu năng lượng hạt nhân ra công chúng trong thập niên 1970 và mở đường cho phát triển xuất khẩu của đất nước trong những năm 1980-1990. Chính phủ Hàn Quốc luôn mong muốn KAERI tiếp tục chuyển dịch sang các lĩnh vực mới cùng với việc thương mại hóa các công nghệ đã hoàn thiện. Chỉ có gần 30% ngân sách của KAERI là do Chính phủ Hàn Quốc cấp, phần còn lại là doanh thu từ các dịch vụ cung cấp cho Chính phủ và khu vực công nghiệp. 

Các đại biểu tham dự Cuộc họp.

Kết quả thành công của Cuộc họp khởi động triển khai Dự án RAS0080 của IAEA sẽ giúp các tổ chức hạt nhân của các quốc gia thực hiện các ý tưởng của mình. Các phương pháp và cách thức tiếp cận sẽ được bàn thảo ở các hội thảo tiếp theo và IAEA sẽ cử các đoàn công tác chuyên gia tư vấn hỗ trợ các nước trong thời gian 4 năm của Dự án. IAEA cũng sẽ hỗ trợ thường xuyên để tạo điều kiện cho tổ chức hạt nhân quốc gia của các nước thực hiện những ý tưởng đề ra.

Trung tâm Thông tin và Tư vấn hạt nhân biên dịch - tổng hợp

Nguồn: IAEA