Việt Nam sử dụng các kỹ thuật dẫn xuất hạt nhân hỗ trợ kiểm soát sự lây lan của dịch tả lợn châu Phi13:58:00 01/04/2019

Trước những diễn biến phức tạp của sự lây lan dịch tả lợn châu Phi, các nhà chức trách, cơ quan quản lý, cũng như các đơn vị nghiên cứu của Việt Nam đang nỗ lực thực hiện các biện pháp ngăn chặn nhằm khống chế và kiểm soát dịch bệnh. Thông qua chương trình đào tạo dưới sự hỗ trợ của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), phối hợp với Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), các nhà nghiên cứu tại Trung tâm Chẩn đoán thú y Trung ương, Cục Thú y (Bộ NN&PTNT) đã sử dụng các kỹ thuật dẫn xuất hạt nhân giúp chẩn đoán sớm bệnh tả lợn châu Phi và các bệnh truyền nhiễm động vật khác nhằm hỗ trợ kiểm soát sự lây lan và bảo vệ ngành chăn nuôi và an ninh lương thực quốc gia.

Quá trình xử lý mẫu để chẩn đoán bệnh động vật xuyên biên giới ở Trung tâm Chẩn đoán thú y Trung ương, Cục Thú y (Bộ NN&PTNT) (Ảnh: IAEA)

Kể từ sau thông báo trường hợp nhiễm bệnh đầu tiên ở Trung Quốc vào tháng 8 năm 2018, bệnh tả lợn châu Phi đã nhanh chóng lây lan xuống khu vực phía Nam và lan sang Việt Nam, trở thành dịch bệnh gây hại trên đàn lợn với những diễn biến phức tạp. Do thế giới hiện nay chưa có vắc-xin đặc trị bệnh tả lợn châu Phi nên việc phát hiện sớm và chính xác bệnh là rất quan trọng cho phép thực hiện các biện pháp vệ sinh và an toàn sinh học nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn, khống chế và loại bỏ dịch bệnh.

Với mục đích hỗ trợ các quốc gia thành viên có khả năng ứng biến kịp thời trước những nguy cơ lây lan của dịch bệnh, Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế đã phối hợp với Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc để tổ chức một khóa đào tạo cho các cán bộ đang làm việc trong lĩnh vực chẩn đoán thú y đến từ các nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam về chẩn đoán bệnh tả lợn châu Phi và các bệnh truyền nhiễm động vật khác ngay sau khi thông tin về dịch bệnh bùng phát ở Trung Quốc. Bằng những kỹ thuật dẫn xuất hạt nhân, các chuyên gia có thể chẩn đoán sớm bệnh tả lợn châu Phi để đưa ra những biện pháp bảo vệ các trang trại nuôi lợn.

Tại Việt Nam, tổng đàn lợn có khoảng 30 triệu con, chủ yếu được nuôi trong các trang trại quy mô hộ gia đình. Thịt lợn chiếm khoảng 75% tổng sản lượng và tiêu thụ thịt trong nước và nhu cầu về thịt lợn đang tăng ở mức 6-8% mỗi năm.

Ông Tô Long Thành, Giám đốc Trung tâm Chẩn đoán thú y Trung ương, Cục Thú y (Bộ NN&PTNT), cho biết, trước khóa đào tạo, Trung tâm đã phải gửi các mẫu bệnh phẩm tả lợn châu Phi nghi ngờ đến các phòng thí nghiệm tham chiếu ở nước ngoài để kiểm tra kết quả. Quá trình này có thể mất từ ba đến bốn tuần và thời gian này là quá lâu để có thể kịp thời đưa ra các biện pháp phòng trừ bệnh. Tuy nhiên, sau khi tham dự khóa đào tạo của IAEA/FAO, các chuyên gia Việt Nam đã có thể kiểm tra và cho biết kết quả các mẫu nghi ngờ trong vòng một ngày.

Với sự tăng trưởng về thương mại và du lịch trong khu vực, Việt Nam luôn có nguy cơ sẽ phải đối mặt với các dịch bệnh động vật xuyên biên giới với tần suất ngày càng gia tăng. Việc có thể thực hiện kiểm tra phát hiện bệnh tả lợn châu Phi một cách hiệu quả là một cột mốc quan trọng không chỉ đối với Trung tâm Chẩn đoán thú y Trung ương mà còn đối với cả Việt Nam.

Hiện tại, Trung tâm Chẩn đoán thú y Trung ương có khả năng sàng lọc khoảng nửa triệu mẫu bệnh phẩm mỗi năm và không chỉ đối với bệnh tả lợn châu Phi mà còn cả các bệnh lở mồm long móng, bệnh xoắn khuẩn leptospirosis, bệnh dại và thủy đậu...

Kỹ thuật dẫn xuất hạt nhân để phát hiện các bệnh động vật

Xét nghiệm hấp thụ miễn dịch liên kết với enzyme (Enzyme Linked Immunosorbent Assay_ELISA) và phản ứng chuỗi polymerase (Polymerase Chain Reaction_PCR) là hai kỹ thuật dẫn xuất hạt nhân thường được sử dụng để chẩn đoán bệnh.

Kỹ thuật hấp thụ miễn dịch liên kết với enzyme rất dễ dàng được thực hiện trong bất kỳ phòng thí nghiệm thú y nào. Các nhà khoa học sẽ đặt mẫu huyết thanh pha loãng từ mẫu động vật nghi ngờ lên một bề mặt đĩa được chuẩn bị và nếu mẫu đó chứa bệnh nghi ngờ thì một enzyme trong dung dịch sẽ khiến thay đổi màu sắc của dung dịch. Kỹ thuật hấp thụ miễn dịch liên kết với enzyme thường được sử dụng cho các xét nghiệm ban đầu và sàng lọc các quần thể lớn, tuy nhiên không thể được sử dụng để xác định chính xác các chủng virut gây bệnh.

Khác với kỹ thuật hấp thụ miễn dịch liên kết với enzyme, kỹ thuật phản ứng chuỗi polymerase là kỹ thuật bao gồm nhiều thiết bị và quy trình phức tạp hơn, do đó kỹ thuật này có độ nhạy, độ chính xác cao và rất phù hợp để xác định chính xác các chủng virut và vi khuẩn gây bệnh. Kỹ thuật phản ứng chuỗi polymerase sử dụng một loại enzyme để sao chép hoặc khuếch đại một đoạn gen cụ thể lên hàng tỷ DNA của một mầm bệnh chỉ trong nửa giờ. Sau đó, các nhà khoa học phát hiện và theo dõi quá trình khuếch đại DNA này thông qua các đồng vị phóng xạ hoặc bằng cách đếm các phân tử huỳnh quang gắn với các bản sao DNA được tạo ra.

Ban đầu, hai phương pháp này được sử dụng thông qua các đồng vị phóng xạ đánh dấu và hiện nay, các enzyme và chất nhuộm khác như thuốc nhuộm huỳnh quang được sử dụng làm chất đánh dấu thay thế, điều này đã giúp IAEA và các tổ chức phối hợp hoàn thiện quy trình kiểm tra đạt hiệu quả cao hơn.

 

Dịch tả lợn Châu Phi (ASF) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virut gây ra, lây lan nhanh trên đàn lợn với tỷ lệ chết lên đến 100%. Bệnh không lây nhiễm và gây bệnh ở người, không gây bệnh cho các loài động vật khác nhưng gây thiệt hại lớn về kinh tế và môi trường.

Từ năm 2016 đến nay, bệnh lưu hành tại trên 40 quốc gia. Việt Nam là một trong ba nước châu Á có dịch bệnh cùng với Trung Quốc và Mông Cổ.

Tại Việt Nam, sau khi phát hiện bệnh tả lợn châu Phi xuất hiện đầu tiên vào tháng 2/2019, tính đến ngày 5/3/2019, bệnh dịch đã bùng phát tại 09 tỉnh thành là Hưng Yên, Thái Bình, Hải Phòng, Thanh Hóa, Hà Nội, Hà Nam, Hải Dương, Điện Biên và Hòa Bình. Tổng số lợn mắc bệnh và bị tiêu hủy là 6.471 con, với tổng trọng lượng tiêu hủy khoảng hơn 400 tấn.


Đinh Văn Chiến, Trung tâm Thông tin và Tư vấn hạt nhân

Tổng hợp từ nguồn IAEA, Cục Thú y (Bộ NN&PTNT)

 

Google translate
Liên kết
  • Bộ Khoa học và Công nghệ
    Bộ Khoa học và Công nghệ
Thư viện ảnh
Đối tác
Media
Thống kê truy cập