Lĩnh vực y học hạt nhân và ung bướu của Bangladesh có sự phát triển đáng kể15:20:00 13/03/2019

Vừa qua, với sự hỗ trợ của IAEA, Bangladesh đã đưa vào sử dụng thiết bị xạ hình phát xạ positron (PET/CT) tại thủ đô Dhaka, nhờ đó sẽ có trên 500 bệnh nhân/năm được chẩn đoán y học hạt nhân trên thiết bị này. Thiết bị PET/CT là công cụ không thể thiếu trong chẩn đoán y học hạt nhân tiên tiến đối với một số loại bệnh hiểm nghèo như ung thư, tim mạch. 

Bangladesh đang mở rộng các dịch vụ y học hạt nhân và điều trị ung thư với việc đưa vào sử dụng các thiết bị tiên tiến và sự hỗ trợ của IAEA

Theo bác sỹ, chuyên gia chuyên ngành ung thư Kamal Uddin - điều phối viên trong nhiều dự án hợp tác kỹ thuật của IAEA và Bangladesh - trước đây, khi chưa có thiết bị này, nhiều bệnh nhân có thể phải chờ đến 3 tháng để được tiến hành chẩn đoán y học hạt nhân. Việc chờ đợi quá lâu đã tạo ra gánh nặng chi phí đối với bệnh nhân, ngoài ra trong một số trường hợp, nó còn làm gia tăng tỷ lệ tử vong do bệnh nhân không được điều trị kịp thời nên bệnh tình chuyển sang giai đoạn nặng hơn.

Hệ thống PET/CT mới sẽ giúp nhiều bệnh nhân có cơ hội được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc sớm. Hệ thống này cho phép các bác sỹ có được hình ảnh về chức năng và chuyển hóa đang diễn ra bên trong cơ thể người bệnh, qua đó giúp chẩn đoán chính xác và theo dõi tiến trình điều trị.

Một trường hợp điển hình được cứu sống nhờ phát hiện kịp thời là cậu bé Mahbub.  Năm 2015, khi mới lên 3 tuổi, các bác sỹ tại Viện y học hạt nhân và liên minh khoa học quốc gia (NINMAS) phát hiện rằng Mahbub bị ung thư hạch nhờ hình ảnh xạ hình PET/CT. Do bệnh đã tiến triển ở giai đoạn muộn nên các bác sỹ ngay lập tức điều trị cho cậu bé thông qua phương pháp hóa trị. Sau 2 liệu trình hóa trị, các bác sỹ sử dụng PET/CT để đánh giá hiệu quả của quá trình điều trị. May mắn là cậu bé phục hồi rất nhanh và việc điều trị bằng 6 liệu trình theo phác đồ ban đầu đã được giảm xuống còn 4 liệu trình. Hiện nay cậu bé đã được chữa khỏi và đang tiếp tục được các bác sỹ theo dõi.

Cha con bé Mahbub tới NINMAS để kiểm tra lại.

PET/CT là một kỹ thuật chẩn đoán y học hạt nhân, trong đó đòi hỏi sử dụng dược chất phóng xạ có chứa các đồng vị phóng xạ có khả năng phát ra positron. Phần lớn các loại đồng vị này được sản xuất trên máy gia tốc vòng cyclotron. Hiện nay Bangladesh chỉ có 1 hệ thống cyclotron đặt tại 1 bệnh viện tư nhân và được vận hành 2 lần/tuần để sản xuất dược chất phóng xạ phục vụ xạ hình PET/CT. Đây là nguồn cung cấp dược chất xạ hình PET/CT duy nhất cho các cơ sở y tế có thiết bị PET/CT của Bangladesh. Dự kiến đến giữa năm 2019, một cơ sở cyclotron mới tại NINMAS sẽ đi vào hoạt động và được vận hành 4-5 ngày/tuần. Cơ sở này bên cạnh việc tạo điều kiện để các hệ thống PET/CT hiện có cải thiện năng suất hoạt động sẽ mở ra cơ hội thành lập các cơ sở y học hạt nhân mới, tăng cường hiệu quả hệ thống quản lý ung thư của Bangladesh.

Lĩnh vực ung thư có nhiều tiến triển

Bên cạnh sự phát triển của y học hạt nhân, Bangladesh cũng đang trong quá trình nâng cấp đáng kể toàn hệ thống điều trị ung thư. Kể từ năm 2012, thông qua 20 chương trình đào tạo quốc gia được IAEA hỗ trợ, rất nhiều bác sỹ chuyên ngành ung thư, các nhà vật lý y khoa và các nhà khoa học bức xạ thuộc cả khu vực tư nhân và chính phủ đã được tham dự các khóa đào tạo nâng cao chuyên môn, kỹ thuật. Dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia cao cấp trong khu vực, các học viên đã có hiểu biết đúng đắn hơn về những gì cần phải làm, nâng cao sự tự tin khi đưa ra các phương pháp điều trị và cải thiện chất lượng dịch vụ điều trị cho bệnh nhân.

Nhiều khó khăn thực tế

Những thách thức về chuyên môn trong lĩnh vực ung thư của Bangladesh hiện còn rất lớn. Đầu tiên là sự thiếu hụt về nhân lực đã qua đào tạo. Mặt khác, dân số Bangladesh tăng nhanh gây khó khăn lớn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn theo khuyến cáo quốc tế là 1 thiết bị xạ trị/1 triệu dân. Hiện Bangladesh mới chỉ có 24 thiết bị xạ trị trong khi dân số là 166 triệu người. Bên cạnh đó, phần lớn bệnh nhân chỉ đến cơ sở y tế khi bệnh ở giai đoạn tiến triển nặng nên việc điều trị lúc đó hầu hết là điều trị giảm nhẹ nhằm tránh gây đau đớn nhiều cho bệnh nhân. Điều này không chỉ do việc thiếu phương tiện điều trị mà còn do sự thiếu nhận thức của người dân khi đa phần không đến các trung tâm y tế ngay cả khi xuất hiện một số triệu chứng nhất định. Nếu những vấn đề này được giải quyết, trong khoảng 10 năm tới, hệ thống chăm sóc sức khỏe ung thư của Bangladesh sẽ có những thay đổi đáng kể.

Theo Ông Syahril Syahril – Quản lý dự án hợp tác của IAEA và Bangladesh – quốc gia này đang đẩy mạnh phát triển điều trị ung thư cho người dân, có nhiều chuyên gia tận tâm với công việc và nước này đang nhận được nhiều hơn các thiết bị hiện đại. Tuy phải đối mặt với những thách thức, nhưng cả IAEA và Bangladesh đang nỗ lực để đảm bảo rằng quốc gia này sẽ tiếp tục nhận được những hỗ trợ cần thiết thông qua các chương trình hợp tác kỹ thuật của IAEA. 

Bùi Từ Thi Hoàng, Trung tâm Thông tin và Tư vấn hạt nhân

Tổng hợp từ nguồn: IAEA

 

Tại Việt Nam, lĩnh vực y học hạt nhân và xạ trị trong khoảng 10 năm qua có sự phát triển mạnh mẽ, góp phần đáng kể nâng cao hệ thống chăm sóc sức khỏe của người dân, đặc biệt là trong chẩn đoán, điều trị nhiều bệnh hiểm nghèo như ung bướu, tim mạch, thần kinh, tiêu hóa. Việt Nam cũng là quốc gia có tốc độ tăng trưởng các thiết bị y học hạt nhân, xạ trị nhanh nhất trong khu vực. Năm 2009 Việt Nam mới có thiết bị PET/CT (được đề cập trong bài viết) đầu tiên đặt tại Bệnh viện Việt Đức, đến nay cả nước đã có 10 thiết bị xạ hình PET/CT ở cả 3 miền, nhiều thiết bị khác đang hoặc đã có kế hoạch đầu tư. Cả nước hiện có 5 trung tâm cyclotron (Bệnh viện TWQĐ 108, Bệnh viện Việt Đức, Trung tâm Chiếu xạ Hà Nội, Bệnh viện đà Nẵng và Bệnh viện Chợ Rẫy) sản xuất dược chất cho xạ hình PET/CT và một số trung tâm khác đang được xây dựng ở khu vực phía Nam. Y học hạt nhân từ một lĩnh vực chẩn đoán, hỗ trợ điều trị đơn thuần đã trở thành lĩnh vực chẩn đoán điều trị kỹ thuật cao, tiên tiến. Lĩnh vực ung bướu của Việt Nam cũng có bước tiến đáng kể, số lượng máy xạ trị cả nước hiện có khoảng 70 thiết bị, chủ yếu là các máy xạ trị gia tốc hiện đại. Nhiều kỹ thuật điều trị ung thư tiên tiến ngang tầm thế giới và khu vực đã được thực hiện thành công ở Việt Nam, mở ra cơ hội điều trị cho bệnh nhân ung thư ngay trong nước với chất lượng tương đương nhưng giá thành rẻ hơn nhiều lần so với việc ra nước ngoài điều trị.

 

 

Google translate
Liên kết
  • Bộ Khoa học và Công nghệ
    Bộ Khoa học và Công nghệ
Thư viện ảnh
Đối tác
Media
Thống kê truy cập