Trung Quốc bắt đầu xây dựng phòng thí nghiệm ngầm đầu tiên về lưu giữ chất thải phóng xạ hoạt độ cao10:40:00 06/08/2021

Trung Quốc đã bắt đầu xây dựng phòng thí nghiệm nghiên cứu ngầm đầu tiên ở sa mạc Gobi (nằm ở phía Tây Bắc Trung Quốc). Mục đích xây dựng phòng thí nghiệm nhằm xác định sự phù hợp của khu vực này đối với việc lưu giữ chất thải phóng xạ hoạt độ cao (HLW) trong tương lai, bao gồm cả nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng từ 51 nhà máy điện hạt nhân đang vận hành của Trung Quốc.

Phòng thí nghiệm nghiên cứu ngầm về lưu giữ chất thải phóng xạ hoạt độ cao của Trung Quốc.

Việc xây dựng được tiến hành sau hơn ba thập kỷ nghiên cứu với sự hỗ trợ của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA). Các nhà khoa học sẽ sử dụng phòng thí nghiệm để mô tả và đánh giá các đặc trưng kỹ thuật, địa chất, thủy văn, địa hóa và công trình của các loại đá tại khu vực này.

Trung Quốc đã tiến hành xác định địa điểm thích hợp làm nơi lưu giữ chất thải phóng xạ hoạt độ cao từ năm 1985, và đến năm 1999, IAEA bắt đầu hỗ trợ cho các hoạt động này. Ông Liang Chen, Phó Chủ tịch Viện Nghiên cứu Địa chất Urani Bắc Kinh (BRIUG), cho biết: “Lưu giữ an toàn chất thải phóng xạ hoạt độ cao là một trong những sứ mệnh quan trọng đối với sự phát triển bền vững của ngành hạt nhân Trung Quốc”.

Chiến lược lưu giữ chất thải phóng xạ hoạt độ cao của Trung Quốc bao gồm ba giai đoạn. Giai đoạn đầu tiên - nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và lựa chọn địa điểm sơ bộ, đã hoàn thành vào năm 2020. Giai đoạn thứ hai - thử nghiệm tại chỗ dưới lòng đất, sẽ diễn ra từ năm 2021 đến năm 2050, sau khi xây dựng xong phòng thí nghiệm nghiên cứu ngầm. Giai đoạn cuối cùng, xây dựng cơ sở lưu giữ, dự kiến triển khai từ năm 2041 đến năm 2050, nếu quá trình thử nghiệm tại chỗ xác nhận sự phù hợp của khu vực.

Chất thải phóng xạ hoạt độ cao có thể vẫn còn phóng xạ từ hàng nghìn đến hàng trăm nghìn năm. Giải pháp được quốc tế chấp nhận để quản lý lâu dài và an toàn là lưu giữ chúng trong một cơ sở sâu vài trăm mét dưới lòng đất.

Địa điểm dự kiến xây dựng Phòng thí nghiệm nghiên cứu ngầm nằm ở khu vực Beishan của tỉnh Cam Túc, Trung Quốc, phía Bắc giáp với sa mạc Gobi.

Trong khuôn khổ chương trình hợp tác kỹ thuật với IAEA, đã có 35 chuyên gia Trung Quốc và 11 chuyên gia quốc tế tham gia đợt làm việc trực tuyến kéo dài 6 tuần từ ngày 25/2 đến 9/4/2021 để thảo luận, hướng dẫn và đưa ra các khuyến nghị nhằm hỗ trợ kế hoạch xây dựng phòng thí nghiệm.

Trưởng Nhóm xử lý chất thải của IAEA, Ông Stefan Joerg Mayer cho biết: “Việc xây dựng phòng thí nghiệm nghiên cứu ngầm là cơ hội để thúc đẩy khoa học và kỹ thuật của các cơ sở lưu giữ địa chất và là thành phần thiết yếu của tương lai năng lượng bền vững đối với các quốc gia. Mặc cho những hạn chế của đại dịch, chúng tôi vẫn thiết kế, tổ chức và hướng dẫn đợt làm việc trực tuyến để cung cấp hỗ trợ chuyên gia cho Trung Quốc trong việc xây dựng cơ sở R&D mới này”.

Trong chuỗi 14 cuộc họp trực tuyến, các chuyên gia đã xem xét và đánh giá các kế hoạch xây dựng phòng thí nghiệm nghiên cứu ngầm. Các chuyên gia cũng xem xét các công việc chuẩn bị đang được tiến hành để xây dựng kịch bản an toàn cho cơ sở lưu giữ cũng như cho sự tham gia của các bên liên quan.

Các nhà khoa học của Viện Nghiên cứu Địa chất Urani Bắc Kinh tham gia Đoàn chuyên gia trực tuyến chia sẻ kinh nghiệm trong việc xây dựng Phòng thí nghiệm nghiên cứu ngầm.

Bà Petra Salame, cán bộ quản lý Chương trình IAEA cho hay: “Viện Nghiên cứu Địa chất Urani Bắc Kinh đã yêu cầu IAEA hỗ trợ mô tả đặc tính của các phiến đá và các nghiên cứu khoa học trước khi xây dựng phòng thí nghiệm nghiên cứu ngầm. Thông qua cách thức tổ chức đợt làm việc này, chúng tôi đã tập hợp được một nhóm chuyên gia cấp cao để giải đáp một loạt các vấn đề do các đối tác Trung Quốc đề xuất”.

Ông Piet Zuidema, chuyên gia quốc tế đến từ Thụy Sĩ tham gia đánh giá, cho biết: “Chúng tôi đã thảo luận sâu về sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các chủ đề khác nhau, từ thiết kế kho lưu giữ đến quản lý chất thải phóng xạ và những yêu cầu tương ứng của chúng đối với các đặc tính của địa điểm đang được khảo sát”.  

Nhiều lĩnh vực được đề cập dẫn tới có những khuyến nghị liên quan tới việc xây dựng, nhưng cũng có hướng dẫn liên quan đến việc thực hiện các kế hoạch R&D của phòng thí nghiệm trong giai đoạn xây dựng.

Ông Liang Chen cho biết: “Đợt làm việc trực tuyến này đã được tổ chức rất kịp thời để hỗ trợ việc xây dựng phòng thí nghiệm ngầm bắt đầu trong năm nay. Đoàn công tác đã đóng góp to lớn trong việc thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp hạt nhân Trung Quốc”.  

 

Đặng Chí Dũng, Trung tâm Thông tin và Tư vấn hạt nhân (biên dich)

            Nguồn: iaea.org