Yêu cầu đặt ra cho việc xây dựng kế hoạch và triển khai Đề án thông tin, tuyên truyền về phát triển điện hạt nhân ở Việt Nam đến năm 202010:04:00 01/07/2013

Phát triển điện hạt nhân (ĐHN) là một quyết sách mang tính chiến lược của Đảng và Nhà nước nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia cho giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển nhanh, bền vững đất nước. Trong những năm qua, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quan trọng xác định các mục tiêu và định hướng chiến lược phát triển ngành năng lượng nguyên tử Việt Nam, trong đó có phát triển ĐHN, cụ thể là Dự án ĐHN Ninh Thuận. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu chiến lược đó (nhất là sau sự cố hạt nhân tại Nhà máy ĐHN Fukushima), lòng tin, sự đồng thuận và ủng hộ của công chúng là một trong những điều kiện quan trọng hàng đầu.

Hội nghị triển khai thực hiện Đề án TTTT về phát triển ĐHN ở Việt Nam đến năm 2020 (ngày 06/6/2013)

Theo hướng dẫn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), sự chấp thuận của công chúng  là một trong 19 vấn đề cơ sở hạ tầng cho phát triển ĐHN cần được các quốc gia và tổ chức có trách nhiệm chú trọng đầu tư thích đáng, thực hiện thường xuyên, liên tục, lâu dài, theo sát lộ trình phát triển ĐHN. Chính vì vậy, việc ban hành Quyết định số 370/QĐ-TTg ngày 28.2.2013 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Thông tin, tuyên truyền về phát triển ĐHN ở Việt Nam đến năm 2020 là cần thiết và kịp thời, cụ thể hóa các giải pháp về thông tin, tuyên truyền được nêu trong Quyết định số 906/QĐ-TTg ngày 17.6.2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Định hướng quy hoạch phát triển ĐHN ở Việt Nam giai đoạn đến năm 2030, tạo cơ sở định hướng và huy động nguồn lực cần thiết để các bộ/ngành, địa phương xây dựng, tổ chức thực hiện kế hoạch thông tin, tuyên truyền về phát triển ĐHN một cách đồng bộ và hệ thống.

Về quan điểm chỉ đạo, Đề ánThông tin, tuyên truyền về phát triển ĐHN ở Việt Nam đến năm 2020 (gọi tắt là Đề án 370) đã nêu rõ:thông tin, tuyên truyền về phát triển điện ĐHN là một nhiệm vụ quan trọng cần được tiến hành một cách hệ thống, thường xuyên, lâu dài, trực tiếp tạo ra nhận thức đúng đắn và sự ủng hộ của mọi tầng lớp xã hội, góp phần xây dựng văn hóa an toàn và đảm bảo sự thành công của chương trình phát triển ĐHN. Hoạt động thông tin, tuyên truyền phải được tiến hành đồng bộ với Dự án ĐHN Ninh Thuận và chương trình phát triển ĐHN ở Việt Nam. Có sự chỉ đạo thống nhất và phối hợp chặt chẽ, thường xuyên từ Trung ương đến địa phương, giữa các cơ quan quản lý và các tổ chức liên quan; đảm bảo nguyên tắc công khai, minh bạch, chính xác và kịp thời trong việc cung cấp thông tin, tiếp nhận và trả lời ý kiến của công chúng. Trong giai đoạn 2012-2020, nhiệm vụ trọng tâm của công tác thông tin, tuyên truyền là tập trung phục vụ thực hiện thành công và đảm bảo an toàn cao nhất cho Dự án ĐHN Ninh Thuận.

Đề án 370 được triển khai theo 3 nhiệm vụ chủ yếu sau đây: nhiệm vụ 1: thực hiện Chương trình thông tin, tuyên truyền về phát triển ĐHN;nhiệm vụ 2: thực hiện Chương trình phổ biến kiến thức cơ bản về năng lượng nguyên tử và ĐHN trong các bậc học phổ thông; nhiệm vụ 3: xây dựng các trung tâm thông tin, truyền thông ĐHN. Các nhiệm vụ trên của Đề án được thực hiện theo 2 giai đoạn với mục tiêu cụ thể là:giai đoạn đến 2015: triển khai các nội dung cơ bản của Chương trình thông tin, tuyên truyền về phát triển ĐHN nhằm phục vụ kịp thời, trực tiếp cho việc chuẩn bị và khởi công Dự án ĐHN Ninh Thuận; chú trọng thông tin, tuyên truyền về xây dựng cơ sở hạ tầng ĐHN, đảm bảo an toàn, an ninh; hoàn thành xây dựng và phê duyệt nội dung, kế hoạch cơ bản của Chương trình phổ biến kiến thức cơ bản về năng lượng nguyên tử và ĐHN trong các bậc học phổ thông, bước đầu triển khai thực hiện tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Ninh Thuận; hoàn thành xây dựng và đưa vào hoạt động Trung tâm quan hệ công chúng Dự án ĐHN Ninh Thuận và Trung tâm thông tin, truyền thông ĐHN tại Hà Nội. Giai đoạn 2016-2020: đẩy mạnh và mở rộng các hoạt động của Chương trình thông tin, tuyên truyền về phát triển ĐHN nhằm đáp ứng yêu cầu của giai đoạn xây dựng và đưa vào vận hành các tổ máy của Dự án ĐHN Ninh Thuận cũng như cho việc chuẩn bị các dự án tiếp theo của chương trình phát triển ĐHN ở Việt Nam; hoàn thiện nội dung, kế hoạch và mở rộng triển khai thực hiện Chương trình phổ biến kiến thức cơ bản về năng lượng nguyên tử và ĐHN trong các bậc học phổ thông ở các thành phố trực thuộc Trung ương, các tỉnh có định hướng quy hoạch xây dựng nhà máy ĐHN và hướng tới trong phạm vi cả nước.

Để kịp thời triển khai Đề án 370, Bộ KH&CN (cơ quan chủ trì Đề án) cùng với Bộ Giáo dục và Đào tạo và các bộ/ngành, địa phương được phân công phối hợp, tham gia thực hiện Đề án đang tích cực xây dựng kế hoạch cụ thể, trước hết là cho giai đoạn 2014-2015. Tuy nhiên, để có được kế hoạch tổng thể thực hiện Đề án một cách hệ thống, đồng bộ, hiệu quả cần thống nhất được những yêu cầu cụ thể từ những nội dung cơ bản của Đề án đã nêu ở trên. Với trách nhiệm là cơ quan được giao nghiên cứu xây dựng dự thảo Đề án, chúng tôi xin nêu ra những quan điểm về vấn đề này này để các cơ quan liên quan cùng chia sẻ.

Trước hết,cần phải xác định công tác thông tin, tuyên truyền, tức là tạo và nâng cao nhận thức và sự đồng thuận của công chúng về ĐHN là công tác thường xuyên, liên tục, lâu dài chứ không phải khi có Đề án mới tiến hành ồ ạt, rầm rộ trong một, hai năm đầu. Nội dung, mức độ thông tin, tuyên truyền trọng tâm của từng năm cần phù hợp với yêu cầu của tình hình, tiến độ thực hiện Dự án ĐHN Ninh thuận và của chương trình ĐHN quốc gia. Đồng thời, với sự tham gia của nhiều bộ/ngành, địa phương, cơ quan truyền thông, nếu không có sự điều phối hợp lý có thể dẫn đến hiệu quả ngược, phản cảm, bội thực thông tin, trùng lặp hình thức, nội dung, đối tượng thông tin.

Thứ hai, các bộ/ngành, địa phương, cơ quan khi xây dựng kế hoạch cần bám sát phân công nhiệm vụ trong Đề án 370 và tập trung vào thế mạnh riêng về lĩnh vực chuyên môn năng lượng nguyên tử, về chức năng quản lý nhà nước được giao, về vai trò trong Dự án ĐHN Ninh Thuận để chọn nội dung, hình thức triển khai hoạt động thông tin, tuyên truyền cho phù hợp. Trong đó, việc thể hiện trách nhiệm và năng lực của các cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt là cơ quan pháp quy về an toàn, có tác dụng tạo niềm tin cho các tầng lớp nhân dân trong cả nước. Các cơ quan truyền thông, báo chí cần dựa trên thế mạnh đặc thù về phương tiện kỹ thuật, đối tượng người đọc, người xem, phạm vi phát hành, phủ sóng… để có chương trình, chuyên mục phù hợp, đạt hiệu quả cao nhất trong thông tin, tuyên truyền.

Thứ ba, cần tăng cường các hình thức hoạt động tiếp xúc, trao đổi thông tin trực tiếp với các nhóm đối tượng công chúng, đặc biệt là công chúng địa phương có nhà máy ĐHN. Theo kinh nghiệm của các nước đã xây dựng nhà máy ĐHN, cộng đồng địa phương là một trong những đối tượng công chúng cần được quan tâm hàng đầu và có vai trò quan trọng đặc biệt từ khâu lựa chọn địa điểm, xây dựng và cả đến khi vận hành nhà máy ĐHN.

Thứ tư, trong mối quan hệ phối hợp thực hiện hoạt động thông tin, tuyên truyền, mỗi cơ quan sẽ có hai vai trò (là chủ trì thực hiện nhiệm vụ A nhưng lại là đối tác phối hợp thực hiện nhiệm vụ B của cơ quan khác, và ngược lại). Vì vậy, ngay từ khi lập kế hoạch, các cơ quan phải có sự liên hệ, trao đổi chặt chẽ để từ những kế hoạch riêng sẽ tổng hợp thành một kế hoạch chung tổng thể có sự phân công, phối hợp rõ ràng.

Thứ năm, cần có phương án cụ thể, kịp thời cho hoạt động thông tin trong trường hợp có sự cố hạt nhân (Bộ KH&CN đã có kinh nghiệm rất tốt về vấn đề này khi sự cố Fukushima xảy ra).

Thứ sáu, tăng cường khai thác hợp tác quốc tế trong tổ chức các hoạt động thông tin, tuyên truyền, nhất là về kinh nghiệm phương pháp, tài liệu, tư liệu thông tin. Việt Nam là quốc gia mới bắt đầu xây dựng ĐHN nên các hỗ trợ trong lĩnh vực này từ IAEA và các nước có kinh nghiệm khác là hết sức cần thiết (điển hình cho sự hỗ trợ này là Cộng hòa Liên bang Nga đã giúp xây dựng và đưa vào vận hành có hiệu quả Trung tâm Thông tin năng lượng nguyên tử tại Trường Đại học Bách khoa Hà nội, mô hình này cần được tiếp tục nâng cao và mở rộng).

Thứ bảy, để tránh lãng phí, các tổ chức, cơ quan tham gia thông tin, tuyên truyền về ĐHN cần khai thác các nguồn tư liệu, ấn phẩm đã có từ nhiều năm qua; cần thiết thì hiệu chỉnh, bổ sung cập nhật, tránh làm mới hoặc nhiều cơ quan cùng làm một loại ấn phẩm với cùng một nội dung.

Trên đây là một số trao đổi với mong muốn Đề án 370 đi vào cuộc sống bằng chất lượng và hiệu quả cao nhất, góp phần xây dựng một chương trình ĐHN ở Việt Nam phát triển an toàn, hiệu quả, bền vững. 

                                                ThS. Phạm Quang Trung, Cục Năng lượng nguyên tử

 

Google translate
Liên kết
  • Bộ Khoa học và Công nghệ
    Bộ Khoa học và Công nghệ
Thư viện ảnh
Đối tác
Media
Thống kê truy cập