Cộng hòa Dominica sử dụng công nghệ hạt nhân để giải quyết vấn nạn côn trùng gây hại cho trái cây09:48:00 31/05/2017

Tháng 3 năm 2015, tại vùng phía đông của hòn đảo Punta Cana, Cộng hòa Dominica lần đầu tiên ghi nhận sự xuất hiện của dịch gây hại cây trồng do loài ruồi giấm Địa Trung Hải gây ra. Đây là loại dịch đã gây thiệt hại 40 triệu USD xuất khẩu cho quốc gia này trong năm 2015. Ngay sau thông báo của Chính phủ Dominica về sự xuất hiện của dịch hại này, Chính phủ Hoa Kỳ đã lập tức đưa ra lệnh cấm nhập khẩu đối với 18 loại trái cây và rau quả của Dominica nhằm bảo vệ sản xuất nông nghiệp trong nước. Điều này đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn thu nhập chính, chỉ đứng sau ngành du lịch, của Cộng hòa Dominica - đó là xuất khẩu nông nghiệp.

Tuy nhiên, với sự nỗ lực của Bộ Nông nghiệp Dominica, cùng với những hỗ trợ kịp thời từ Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên Hợp quốc (FAO) và Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), dịch hại do loại ruồi giấm Địa Trung Hải gây ra chỉ bùng phát trong vòng 10 tháng.Kết quả đáng ghi nhận sau đó là vào tháng 01 năm 2016, Chính phủ Hoa Kỳ đã dỡ bỏ lệnh cấm nhập khẩu các mặt hàng nông nghiệp  đối với hầu hết các địa phương của Dominica.

Ông Pablo Rodriguez, Giám đốc tài chính của Ocoa Avocados, một công ty xuất khẩu hàng đầu về quả bơ của Dominica đã thiệt hại 8 triệu USD bởi dịch hại, cho biết “Mọi thứ thực sự thảm khốc. Hầu hết những gì chúng tôi làm ra là để xuất khẩu, vì vậy, các bạn có thể tưởng tượng được những thiệt hại đối với chúng tôi. Các lô hàng tháng 3 năm 2015 đều đã sẵn sàng đúng lúc lệnh cấm được thực hiện. Chúng tôi đã mất trắng và nó ảnh hưởng cả đến những chu kỳ sản xuất sau đó. Chúng tôi đã phải trả giá chỉ vì “một vài con ruồi””.

Mặc dù, ruồi chủ yếu được phát hiện trong những cây hạnh nhân được trồng dọc theo bờ biển không dùng cho mục đích thương mại, tuy nhiên, chúng mang nguy cơ xâm hại đến các trang trại trồng rau quả xuất khẩu. Và bất kỳ sự xuất hiện nào của loài ruồi đều bị coi là có nguy cơ cao gây ra dịch gây hại đối với các loại rau quả và cây trồng

Bộ trưởng Nông nghiệp Dominica, ông Angel Estevez, cho biết nếu như bầy ruồi di trú đến khu vực tập trung công nghiệp làm vườn, ước tính thiệt hại gây ra vào khoảng 220 triệu USD. Điều này đồng nghĩa với việc khoảng 30.600 nhân công mất việc làm. Cộng hòa Dominica là một quốc gia nhỏ và cuộc sống của hàng ngàn người nông dân phụ thuộc vào việc nông sản được xuất khẩu.

Theo Ngân hàng Trung Ương Dominica, năm 2014 và 2015, trái cây và rau quả chiếm khoảng 30% lượng xuất khẩu thực phẩm, thu về khoảng 610 triệu USD mỗi năm. Ngành nông nghiệp cũng là nguồn tạo việc làm lớn thứ ba của đất nước.

Theo Bộ trưởng Estevez, Chính phủ Dominica đã không có đủ khả năng để ngăn chặn và kiểm soát khi phát hiện dịch hại bùng phát. Tháng 3 năm 2015, Bộ Nông nghiệp Dominica và các cơ quan liên quan đã khởi động chiến dịch ngăn chặn dịch hại côn trùng tích hợp với sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế IAEA, FAO, USDA-APHIS, OIRSA, IICA.

 Mạng lưới bẫy đã được đặt tại hầu hết các điểm nóng để xác định phạm vi lây lan của dịch gây hại, cùng với đó là việc tiêu hủy các loại quả hạnh nhân, ổi và caya. Ngoài ra, phun thuốc diệt côn trùng lên các thức ăn thu hút côn trùng tại các điểm nóng để tiêu diệt ruồi, và những khu vực còn lại trên toàn lãnh thổ được đặt trong quy định kiểm soát chặt chẽ bao gồm các cảng biển và cảng hàng không. Tại các bến cảng và cửa khẩu, các hàng rào kiểm dịch thực vật với khoảng 117 thiết bị chuyên dụng và X-quang đã được thiết lập. Tuy nhiên, vấn đề then chốt trong việc làm suy giảm số lượng bầy ruồi đó là việc sử dụng kỹ thuật hạt nhân trong kiểm soát sinh sản của chúng, kỹ thuật này được biết đến với tên gọi là kỹ thuật tiệt sinh côn trùng (SIT).

Diện tích vùng dịch hại do ruồi giấm Địa Trung Hải gây ra ở Dominica sau khi áp dụng kỹ thuật SIT

Mỗi tuần, hàng triệu con ruồi giấm Địa Trung Hải đã qua tiệt sinh được đưa vào khu vực dịch hại làm giảm quần thể sinh sản trong thời gian ngắn, qua đó dịch gây hại bùng phát đã được kiểm soát hoàn toàn và Chính phủ Hoa Kỹ đã dỡ bỏ lệnh cấm nhập khẩu hoa quả đối với 23 vùng trong số 30 vùng của Dominica bị ảnh hưởng của dịch gây hại trong vòng 10 tháng.

Kỹ thuật SIT là một trong những giải pháp hữu hiệu, thân thiện với môi trường trong việc kiểm soát dịch gây hại côn trùng được IAEA và FAO cùng hợp tác hỗ trợ các quốc gia thành viên. IAEA và FAO đã cùng nhau hỗ trợ được khoảng 40 dự án cấp quốc gia thông qua chương trình hợp tác kỹ thuật của IAEA ở các khu vực khác nhau của Châu Phi, Châu Á, Châu Âu, Mỹ Latinh và vùng Caribe.

Ông Walther Enkerlin, một nhà côn trùng học thuộc bộ phận hợp tác FAO/IAEA về Kỹ thuật hạt nhân trong Nông nghiệp và Thực phẩm, cho biết các kết quả ghi nhận được thực sự rất ấn tượng, dịch gây hại đã được kiểm soát nhanh chóng chỉ trong vòng vài tháng và công việc tiếp theo là tư vấn làm sao để tối ưu hóa quy trình nhằm tiêu diệt triệt để côn trùng gây hại.

Việc ngăn chặn sự bùng phát của dịch gây hại này đã mang lại lợi ích không chỉ cho Cộng hòa Dominica mà còn cho toàn bộ khu vực. Dự án này đã ngăn chặn sự lan truyền của dịch gây hại đến các quốc gia nhập khẩu thuộc vùng Caribe và lục địa Châu Mỹ, bao gồm cả Mexico và Hoa Kỳ, giúp tránh được những tổn thất to lớn về kinh tế. Thông qua Dự án này, Cộng hòa Dominica đã xây dựng được đội ngũ nhân lực và năng lực kỹ thuật cần thiết để giải quyết vấn đề tương tự, cũng như những bài học kinh nghiệm quý báu có thể chia sẻ cho các quốc gia khác.

 

Sterile Insect Technique (SIT) là kỹ thuật tiệt sinh côn trùng gây hại sử dụng bức xạ ion hóa để làm vô sinh các con côn trùng đực được sản xuất hàng loạt tại các cơ sở nuôi đặc biệt. Sau đó, các con côn trùng đực này hoặc được thả trên mặt đất hoặc được thả từ không trung bằng trực thăng vào những khu vực mục tiêu, nơi chúng giao phối với những con cái trong tự nhiên, dẫn đến không sinh sản được và qua thời gian số lượng quần thể côn trùng gây hại sẽ suy giảm. Kỹ thuật này đã được sử dụng thành công tại hơn 40 quốc gia đối với các loài sâu bọ gây hại nông nghiệp, như ruồi giấm, ruồi Glossina, ruồi Screwworm, bướm đêm và được nghiên cứu ứng dụng đối với chủng muỗi Aedes trong bối cảnh của cuộc khủng hoảng dịch bệnh Zika vào năm 2016. Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), hợp tác với Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên hợp quốc (FAO), đang dẫn đầu nghiên cứu toàn cầu trong phát triển và ứng dụng kỹ thuật SIT.

Đinh Văn Chiến, Trung tâm TT TVHN

Tổng hợp từ nguồn IAEA

Tin Tức khác
Google translate
Liên kết
  • Bộ Khoa học và Công nghệ
    Bộ Khoa học và Công nghệ
Thư viện ảnh
Đối tác
Media
Thống kê truy cập