Hệ thống thông tin hạt nhân quốc tế nhấn mạnh quyền truy cập mở16:08:00 29/10/2019

Hệ thống thông tin hạt nhân quốc tế (INIS) của IAEA là một trong những kho lưu trữ lớn nhất thế giới về những nghiên cứu được công bố về ứng dụng khoa học và công nghệ hạt nhân vì hòa bình, với hơn 4,2 triệu bản ghi thư mục, cho phép truy cập hơn 1,6 triệu tài liệu toàn văn. Mỗi năm, hơn 1 triệu người dùng duy nhất (unique user) thực hiện khoảng 2 triệu lượt tìm kiếm và tải xuống 3 triệu trang tài liệu.

Phù hợp với chủ đề của Ngày Khoa học thế giới vì hòa bình và phát triển 10/11 năm nay là “Khoa học mở, không ai bị bỏ lại phía sau”, INIS đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp quyền truy cập mở các thông tin và tài liệu nghiên cứu.

Ông Dobrica Savic, Trưởng Bộ phận Thông tin hạt nhân cho biết IAEA đã ủng hộ việc truy cập mở kể từ khi thành lập INIS vào năm 1970. Tất cả các tài liệu, bài thuyết trình, bản ghi đều miễn phí và mọi người có thể tiếp cận thông qua Internet.

UNESCO định nghĩa khoa học mở là giúp tất cả mọi người có thể tiếp cận nghiên cứu khoa học và dữ liệu khoa học, bao gồm hoạt động xuất bản nghiên cứu khoa học mở, thúc đẩy truy cập mở và cung cấp phần mềm nguồn mở. Theo Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), các thư viện và kho lưu trữ là chìa khóa cho khoa học mở vì nhiều tổ chức đóng vai trò tích cực trong việc bảo tồn, lựa chọn và biên tập, xuất bản và phổ biến các tài liệu khoa học kỹ thuật số.

Kho lưu trữ INIS bao gồm tài liệu nghiên cứu về các chủ đề liên quan đến hạt nhân, từ khoa học môi trường và lưu trữ năng lượng đến X quang,..... Kho lưu trữ này được thực hiện nhờ những nỗ lực hợp tác không ngừng giữa IAEA và các chuyên gia từ 132 quốc gia và 24 tổ chức quốc tế. Các quốc gia thành viên gửi các nghiên cứu được đánh giá đồng cấp từ quốc gia/tổ chức của họ tới INIS. Khoảng 120.000 bản ghi thư mục và 13.000 tài liệu toàn văn dạng PDF được bổ sung vào kho INIS mỗi năm. Hầu hết các ấn phẩm trong kho INIS là dành cho người đọc có chuyên môn liên quan. Nhiều ấn phẩm trước đây chỉ có sẵn ở dạng bản cứng nhưng hiện đã được đăng trực tuyến sau một nỗ lực lớn chuyển đổi hàng triệu trang dạng vi phim thành các tệp điện tử có thể tìm kiếm trực tuyến.

Để liên tục cải thiện số lượng và chất lượng tài liệu nộp vào kho lưu trữ INIS, IAEA định kỳ tổ chức các khóa bồi dưỡng và khóa E-learning cho các chuyên gia, thủ thư và cán bộ khoa học liên quan đến quản lý tri thức. Vào tháng 10/2019, các chuyên gia đã họp tại Viên, Áo để thảo luận về các khía cạnh khác nhau của hoạt động INIS, chẳng hạn như tiêu chí lựa chọn và lập danh mục mô tả, cải thiện kỹ năng để chuẩn bị đầu vào chất lượng cao và sử dụng kho lưu trữ. Bà Eva Sommer, 1 đại biểu đến từ Thư viện Vật lý Trung ương Áo cho rằng INIS tạo ra cơ hội theo đuổi khoa học mở ở cấp độ toàn cầu. Thư viện của bà cũng tham gia Mạng khoa học mở của Áo bởi vì nhận thấy khoa học mở là yếu tố chính cho nghiên cứu sử dụng năng lượng hạt nhân vì hòa bình. Thư viện này tự hào đóng góp cho khoa học mở bằng cách đóng góp cho INIS.

Các đại biểu đang tham gia một phiên thực hành tại Hội thảo đào tạo INIS
ở Viên, Áo từ 14-18/10/2019 (Ảnh: IAEA)

Các tài liệu toàn văn trong kho lưu trữ INIS gần như đại diện cho toàn bộ tài liệu phi thông thường liên quan đến hạt nhân. Tài liệu phi thông thường (non-conventional literature) là tài liệu thường không có sẵn thông qua các kênh phân phối thương mại và thường khó định vị. Mức độ sâu, rộng của kho lưu trữ INIS và số lượng lớn người dùng hàng ngày đã chứng minh một dự án hợp tác quốc tế được lên kế hoạch và thực hiện tốt có thể đóng góp đáng kể cho khoa học mở.

INIS cũng duy trì một từ điển đa ngôn ngữ bằng tiếng Ả Rập, tiếng Trung, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Đức, tiếng Nhật, tiếng Nga và tiếng Tây Ban Nha, với nhiều thuật ngữ kỹ thuật để việc sử dụng kho lưu trữ dễ dàng hơn.

Ông Savic tin rằng tất cả các quốc gia có thể hưởng lợi từ sáng kiến ​​quốc tế này để xử lý, lưu trữ và giúp thông tin hạt nhân trở nên sẵn có. Điều này không chỉ trao quyền cho thế hệ các nhà nghiên cứu và sinh viên hiện tại, mà còn để bảo tồn kiến ​​thức cho các thế hệ mai sau.

Nguyễn Thị Vân Anh, Phòng HTQT (biên dịch)

Nguồn: website IAEA

Google translate
Liên kết
  • Bộ Khoa học và Công nghệ
    Bộ Khoa học và Công nghệ
Thư viện ảnh
Đối tác
Media
Thống kê truy cập