Hội nghị của Liên hiệp quốc thông qua Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân15:29:00 10/07/2017

Các quốc gia đã nhóm họp tại Hội nghị của Liên hiệp quốc (LHQ) vào ngày 07/7/2017 tại Newyork để thông qua Hiệp ước cấm phổ biến vũ khí hạt nhân. Đây là công cụ pháp lý đa phương có tính ràng buộc đầu tiên về giải trừ vũ khí hạt nhân đã được đàm phán trong suốt 20 năm dài.

“Vòm Genbaku”- Phần còn lại của Tòa nhà Triển lãm Công nghiệp tỉnh Hiroshima sau thảm họa bom hạt nhân, được bảo tồn như một tượng đàitrong khu tưởng niệm hòa bình ở Hiroshima.

Theo Ông Stéphane Dujarric, Phát ngôn viên của Tổng Thư ký LHQ: “Hiệp ước này là một bước tiến quan trọng, đóng góp vào nguyện vọng chung về một thế giới không có vũ khí hạt nhân. Ngài Tổng Thư ký LHQ hy vọng rằng Hiệp định mới này sẽ thúc đẩy đối thoại toàn diện và khôi phục hợp tác quốc tế nhằm đạt được mục tiêu lâu dài đối với giải trừ vũ khí hạt nhân”.

Hiệp ước được thông qua với 122 phiếu thuận, 1 phiếu chống (Hà Lan) và 1 phiếu trắng (Singapore), theo đó cấm toàn diện các hoạt động liên quan đến vũ khí hạt nhân như quyết định phát triển, thử nghiệm, sản xuất, chế tạo, thu thập, sở hữu hay dự trữ vũ khí hạt nhân hoặc các thiết bị nổ hạt nhân khác cũng như việc sử dụng hoặc đe dọa sử dụng các loại vũ khí này.

Phát biểu của Đại sứ Costa Rica tại LHQ, bà Elayne Whyte Gómezm – người đảm nhiệm chức Chủ tịch Hội nghị đàm phán Hiệp ước theo ủy nhiệm của Đại hội đồng LHQ “Chúng tôi cảm thấy xúc động vì đã đáp ứng hy vọng và mơ ước của các thế hệ hiện tại và tương lai”. Trong cuộc họp báo tại Trụ sở LHQ, bà cũng nhấn mạnh rằng, với Hiệp ước này, thế giới đã tiến thêm một bước gần hơn đến việc loại bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân.

Hiệp ước sẽ được các quốc gia ký kết tại Trụ sở LHQ ở Newyork vào ngày 20/9/2017 và có hiệu lực sau 90 ngày kể từ khi nó được ít nhất 50 quốc gia phê chuẩn.

Tuy nhiên, một số quốc gia vẫn đứng ngoài các cuộc đàm phán, bao gồm Mỹ, Nga và các nước có vũ khí hạt nhân khác cũng như nhiều đồng minh của họ. Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên không tham gia vào bất kỳ cuộc đàm phán nào.

Trong một thông cáo báo chí phát hành cùng ngày 07/7/2017, các phái đoàn đàm phán của Mỹ, Anh, Pháp tuyên bố “không tham gia đàm phán Hiệp ước và cũng không có ý định ký, phê chuẩn hoặc trở thành thành viên của Hiệp ước này”. Họ cũng nói rằng, “Hiệp ước này rõ ràng đã không coi trọng thực tế của môi trường an ninh quốc tế hiện nay. Việc tham gia Hiệp ước cấm là không phù hợp với chính sách răn đe hạt nhân, điều cốt yếu để gìn giữ hòa bình ở Châu Âu và Đông bắc Á trong suốt hơn 70 năm qua”.

Đáp lại các câu hỏi về Thông cáo nói trên, bà Whyte Gómez đã nhắc lại thời điểm cách đây nhiều thập kỷ, khi Hiệp ước về không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) được thông qua, nhưng lúc đó đã không có được sự tham gia của số lượng lớn các nước như hiện nay. Được ký kết vào năm 1968, Hiệp ước NPT bắt đầu có hiệu lực vào năm 1970. Sau đó, Hiệp ước được kéo dài vô thời hạn vào năm 1995. Tổng cộng 191 nước đã tham gia NPT, bao gồm cả 5 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân đồng thời là Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an LHQ là Trung Quốc, Pháp, Nga, Anh và Mỹ. “Khi mới bắt đầu, thật khó để tin rằng các nước đó sẽ tham gia vào NPT, nhưng thế giới thay đổi và các bối cảnh cũng thay đổi theo”.

Ngoài ra, Bà Whyte Gómez cũng nhắc đến những nạn nhân còn sống sót sau vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki (thường được gọi là hibakusha) chính là động lực thúc đẩy việc xây dựng nên Hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân ngày hôm nay. Những trải nghiệm mà họ chia sẻ “chạm tới tâm hồn con người” và các cuộc đàm phán là “sự kết hơp của lý lẽ và trái tim”.

Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) được đề xuất bởi Ireland, bắt đầu được ký kết năm 1968, Phần Lan là quốc gia đầu tiên thực hiện việc ký kết. Năm 1992, cả năm quốc gia có vũ khí hạt nhân đều tham gia ký hiệp ước. Hiệp ước được kéo dài vào năm 1995, bổ sung với Hiệp ước Cấm Thử nghiệm Toàn diện năm 1996. Một vài quốc gia ký kết hiệp ước đã loại bỏ vũ khí hạt nhân hoặc từ bỏ các chương trình sản xuất vũ khí hạt nhân. Cộng hòa Nam Phi đã xúc tiến chương trình chế tạo vũ khí hạt nhân, được cho là với sự trợ giúp của Israel, và có thể đã tiến hành thử nghiệm trên Đại Tây Dương, nhưng đã từ bỏ chương trình hạt nhân và tham gia ký hiệp ước năm 1991 sau khi phá huỷ kho hạt nhân của mình. Ukraina và một vài nước khác thuộc Liên Xô cũ cũng đã phá huỷ hoặc chuyển giao cho Nga các loại vũ khí hạt nhân mà họ thừa hưởng từ Liên Xô. Hiệp ước NPT thường được tóm tắt thành ba Nguyên tắc trụ cột: Không phổ biến, Giải giới và Quyền sử dụng kỹ thuật hạt nhân cho mục đích hoà bình.

Bùi Hoàng - Trung tâm Thông tin và Tư vấn hạt nhân, Cục NLNT

 Tổng hợp từ nguồn IAEA.

Google translate
Liên kết
  • Bộ Khoa học và Công nghệ
    Bộ Khoa học và Công nghệ
Thư viện ảnh
Đối tác
Media
Thống kê truy cập