Hợp tác IAEA/FAO thúc đẩy ứng dụng khoa học hạt nhân phục vụ phát triển nông nghiệp bền vững10:36:00 28/11/2018

Trước thềm Hội nghị cấp Bộ trưởng về khoa học và công nghệ hạt nhân sẽ diễn ra từ ngày 28-30/11/2018 tại Vienna, Áo, Bà Maria Helena Semedo, Phó Giám đốc phụ trách về khí hậu và tài nguyên thiên nhiên của Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực của Liên hiệp quốc (FAO) đã có những đánh giá về mối quan hệ đối tác IAEA/FAO trong việc thúc đẩy ứng dụng công nghệ hạt nhân phục vụ phát triển nông nghiệp bền vững trên toàn thế giới.

Bà Maria Helena Semedo, Phó Giám đốc phụ trách về khí hậu và tài nguyên thiên nhiên của Tổ chức Nông lương của Liên hiệp quốc (FAO).

Mối quan hệ đối tác IAEA/FAO là một ví dụ độc đáo về hợp tác liên ngành với việc thiết lập Chương trình hợp tác IAEA/FAO về ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong lương thực và nông nghiệp từ cách đây 55 năm. Các yếu tố chính tạo nên thành công của chương trình này là sự kết hợp giữa các nhiệm vụ phù hợp với mục tiêu chung, có một chương trình chung, cùng tài trợ và phối hợp quản lý. Nhờ kết nối được các thế mạnh của cả hai tổ chức mà nhu cầu của các quốc gia thành viên và cộng đồng toàn cầu đã được đáp ứng hiệu quả. Trong 55 năm qua, quan hệ đối tác IAEA/FAO đã đạt được những thành công đáng kể, có tác động kinh tế - xã hội ở cấp quốc gia, khu vực và trên thế giới, góp phần đảm bảo an ninh lương thực, xóa đói giảm nghèo và tạo sinh kế cho người nông dân. Một số ví dụ điển hình có thể kể đến như:

- Hỗ trợ Cộng hòa Dominican phát triển kỹ thuật tiệt sinh côn trùng (SIT) đối phó với loài ruồi giấm Địa Trung Hải - loại côn trùng gây hại cho xuất khẩu nông sản nước này tới 40 triệu USD và ảnh hưởng tới 30.000 việc làm của nông dân.

- Giúp người nông dân ở Pakistan mở rộng diện tích canh tác với các giống cây trồng đột biến có khả năng kháng sâu bệnh, chịu được nhiệt độ cao và mưa lớn. Hiện nay 15-25% diện tích bông của Pakistan là các giống đột biến và tỷ lệ này dự kiến sẽ tăng lên khoảng 30-40% trong vài năm tới. Theo ước tính của Viện Nông nghiệp và Sinh học Hạt nhân Pakistan, từ năm 1986 đến 2004, chỉ tính riêng các giống bông đột biến đã tạo ra thu nhập tăng thêm 486 triệu USD cho người dân. Việc đưa vào sử dụng 43 giống đột biến cho tất cả các loại cây trồng đã có tác động kinh tế đối với nền kinh tế quốc gia lên tới 6 tỷ USD (tính đến tháng 4/2018).

Ngày nay, nhân loại đang phải đối mặt với những thách thức phức tạp, ràng buộc lẫn nhau, đe dọa an ninh lương thực toàn cầu và kinh tế xã hội ở nhiều quốc gia. Theo ước tính mới đây của FAO, trên toàn thế giới hiện nay, số người thiếu dinh dưỡng lên tới 821 triệu (tăng liên tiếp trong ba năm), 2 tỷ người bị suy dinh dưỡng và khoảng 672 triệu người trưởng thành bị béo phì. Các quốc gia cần một cách tiếp cận toàn diện và thay đổi trong hành động, nắm bắt 3 trụ cột của phát triển bền vững và giải quyết các nguyên nhân gốc rễ để không quốc gia nào bị bỏ lại.

Cộng đồng quốc tế thông qua Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững là một dấu hiệu rõ ràng cho thấy việc phát triển nông nghiệp như thời gian qua không còn là một lựa chọn phù hợp mà cần phải có sự thay đổi. Ngày nay, mục tiêu cơ bản là sản xuất và tiêu thụ thực phẩm theo hướng bảo tồn môi trường và đa dạng sinh học. Chương trình hợp tác IAEA/FAO cần phải thực hiện các hoạt động bền vững nhằm cung cấp thực phẩm an toàn và bổ dưỡng, dịch vụ hệ sinh thái và khả năng phục hồi đối với biến đổi khí hậu.

Khoa học và đổi mới là rất cần thiết để giải quyết những thách thức, khó khăn nói trên. Tuy nhiên, bên cạnh tập trung vào các giải pháp công nghệ, cần đồng thời chuyển đổi các quy trình về xã hội, kinh tế, thể chế và chính sách. Khoa học và công nghệ có thể cung cấp các giải pháp sáng tạo và thiết thực để đạt được an ninh lương thực, đảm bảo sinh kế, nâng cao phúc lợi tập thể và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đồng thời giúp bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, các lợi ích này đi kèm với một đòi hỏi cấp thiết về tăng cường đầu tư công và đầu tư xã hội hóa cho nghiên cứu khoa học và công nghệ trong lĩnh vực nông nghiệp.

Khoa học và công nghệ hạt nhân nói riêng giúp tăng giá trị cho các phương pháp nông nghiệp truyền thống bằng cách giải quyết một loạt các thách thức về canh tác. Khoa học và công nghệ hạt nhân với ưu thế cạnh tranh và so sánh sẽ tiếp tục đưa ra các phương thức tiếp cận sáng tạo và giải pháp bền vững có thể ứng dụng rộng rãi để phát triển hệ thống sản xuất hiệu quả và linh hoạt hơn, xây dựng cộng đồng nông thôn vững mạnh hơn và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế ở các nước thành viên.

            Các cuộc họp liên chính phủ, đặc biệt là các hội nghị cấp Bộ trưởng tạo ra cơ hội liên kết, hợp tác giữa các lĩnh vực khác nhau thông qua đối thoại cấp cao, xây dựng và củng cố tầm nhìn chung, tìm ra con đường hợp tác và đạt được mức độ cam kết và ý chí chính trị cần thiết nhằm mang lại những chuyển biến cần thiết.

Hiện nay, chính phủ các nước, các tổ chức quốc tế và các bên liên quan khác đang tìm kiếm các giải pháp sáng tạo để giải quyết một số thách thức toàn cầu cấp bách nhất liên quan đến mất an ninh lương thực, suy dinh dưỡng, tăng trưởng dân số, đô thị hóa, cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, biến đổi khí hậu và bất ổn chính trị. Hệ thống nông nghiệp và thực phẩm bền vững là trung tâm của tăng trưởng kinh tế, xóa đói giảm nghèo và khả năng phục hồi trước những “cú sốc” do thiên tai và biến đổi khí hậu. Điều này đặc biệt đúng ở hầu hết các nước thu nhập thấp và trung bình thấp, nơi nông nghiệp là lĩnh vực tập trung lao động lớn nhất và người dân đa số có thu nhập thấp. Mối quan hệ đối tác chiến lược lâu dài giữa FAO và IAEA sẽ thúc đẩy sự phát triển của các hệ thống nông nghiệp và thực phẩm bền vững, liên tục và toàn diện. 

Bùi Từ Thi Hoàng, Trung tâm Thông tin và Tư vấn hạt nhân

Google translate
Liên kết
  • Bộ Khoa học và Công nghệ
    Bộ Khoa học và Công nghệ
Thư viện ảnh
Đối tác
Media
Thống kê truy cập