Ứng dụng các kỹ thuật phân tích dựa trên máy gia tốc trong khoa học pháp y15:14:00 04/07/2019

Các kỹ thuật phân tích dựa trên máy gia tốc cho khoa học pháp y là trọng tâm của một hội thảo gần đây do IAEA tổ chức với sự hợp tác của Trung tâm Vật lý lý thuyết quốc tế Abdus Salam (ICTP).

Ảnh: Tony Webster / Wikimedia Commons / (CC BY-SA 4.0)

Trong phá án hay phòng chống tội phạm, các kỹ thuật phân tích dựa trên máy gia tốc để phân tích nguyên tố và phân tử có thể giúp khám phá những bằng chứng pháp y mà các phương pháp khác bỏ lỡ hoặc không thể phát hiện được. Mặc dù các kỹ thuật phân tích này đã được sử dụng phổ biến trong nghiên cứu vật liệu nhưng phải đến gần đây chúng mới bắt đầu được triển khai trong các cuộc điều tra tội phạm.

Vào tháng 5/2019, IAEA đã hợp tác với Trung tâm Vật lý lý thuyết quốc tế Abdus Salam (ICTP) tổ chức một hội thảo về tăng cường các kỹ thuật phân tích dựa trên máy gia tốc cho khoa học pháp y tại Trieste, Ý. Hội thảo là diễn đàn trao đổi thông tin và đào tạo tiên tiến dành cho các nhà khoa học về máy gia tốc, những người đang làm việc trong lĩnh vực pháp y và cả các nhà sản xuất công nghệ - những người thông qua việc chế tạo các công cụ phát triển và cải tiến hơn nữa có thể giúp thúc đẩy công việc trong lĩnh vực này.

Thông qua Hội thảo, các đại biểu đã được cung cấp một cái nhìn sâu sắc về các kỹ thuật dựa trên máy gia tốc, cách thức chúng bổ sung cho các phương pháp pháp y khác nhau, các thách thức và giải pháp mở rộng việc ứng dụng chúng trong thực tế, các chiến lược để thực hiện hiệu quả các kỹ thuật này trong công tác pháp y, chuẩn bị và xử lý dữ liệu pháp y để đảm bảo kết quả là chính xác, đáng tin cậy và có thể trình lên tòa án.

Ông Francesco Saverio Romolo, cựu sĩ quan cảnh sát tại Cảnh sát Quốc gia Ý, hiện là giáo sư tại Đại học Bergamo và là chuyên gia có hơn mười năm kinh nghiệm giảng dạy và nghiên cứu về khoa học pháp y cho biết: “Tội phạm là một mối đe dọa trên toàn thế giới, vì vậy chúng ta cần một sự phối hợp toàn cầu và sự kết hợp đúng đắn các công cụ để bảo vệ con người một cách hiệu quả. Một trong những công cụ đó là máy gia tốc. Dựa trên phản hồi tích cực từ những người tham gia, tôi chắc chắn hội thảo này sẽ là một bước quan trọng để từng bước biến các kỹ thuật phân tích dựa trên máy gia tốc trở thành một phần thường xuyên hơn của khoa học pháp y và hỗ trợ nỗ lực toàn cầu vì một tương lai an toàn hơn”.

Đối với những đại biểu tham gia như Kwaku Godsway Banini, một nhà khoa học và là người đứng đầu Trung tâm nghiên cứu máy gia tốc của Ủy ban năng lượng nguyên tử Ghana, hội thảo này là cơ hội để có được thông tin giúp tiếp cận sâu hơn vào lĩnh vực công việc này. Ông phát biểu: “Khoa học pháp y sử dụng máy gia tốc vẫn chưa có được chỗ đứng ở Ghana. Phòng thí nghiệm của tôi còn non trẻ, và tôi đã đến hội thảo này để học hỏi từ các chuyên gia và tìm hiểu thêm về các nguyên tắc, kỹ thuật, quy trình cơ bản. Ghana đã nhận được một máy gia tốc từ Hà Lan vào năm 2016 thông qua thỏa thuận hợp tác với IAEA. Các đồng nghiệp của tôi và tôi dự định sử dụng những gì chúng tôi đã học về công nghệ máy gia tốc để hợp tác với chính phủ và các tổ chức khác điều tra và vạch trần gian lận thực phẩm, mỹ phẩm giả và thuốc không đạt tiêu chuẩn ở Ghana, để loại bỏ những sản phẩm không lành mạnh này khỏi thị trường”.

Máy gia tốc chùm ion và synchrotron

Trong nhiều loại máy gia tốc khác nhau, máy gia tốc chùm ion và synchrotron là hai loại được sử dụng phổ biến nhất trong khoa học pháp y. Những máy này sử dụng trường điện từ để tăng tốc các ion hoặc electron từ đó tạo ra một chùm các hạt hoặc photon tích điện. Các mẫu bằng chứng pháp y được đặt vào chùm tia, nơi các hạt hoặc photon tương tác với các nguyên tử trong mẫu. Những tương tác này giải phóng các hạt và /hoặc bức xạ, như tia X hoặc tia gamma, sau đó được thu thập và xử lý bởi một máy dò chuyên dụng. Các kết quả sau đó có thể được sử dụng để xác định các chất có trong mẫu, thành phần hóa học, cấu trúc, tuổi và thậm chí nguồn gốc của chúng.

Những chi tiết này có thể hỗ trợ cho việc điều tra pháp y và giám sát các hoạt động tội phạm, như phân tích dư lượng súng đạn, dấu vân tay và ma túy bất hợp pháp, cũng như để kiểm tra tính xác thực của thực phẩm, dược phẩm và các vật phẩm di sản văn hóa, như tác phẩm nghệ thuật và tài liệu lịch sử. Các mẫu trong quá trình phân tích vẫn được giữ nguyên, có nghĩa là bằng chứng hoặc vật phẩm sau đó có thể được đánh giá thêm bằng các phương pháp bổ sung để thu thập thêm thông tin.

Aliz Simon, một chuyên gia về máy gia tốc của IAEA, cho biết máy gia tốc là những thiết bị phức tạp và đắt tiền nhưng chúng cung cấp thông tin được phân tích chính xác có thể rất quan trọng đối với các phân tích nhất định, để xác minh hoặc bảo vệ những hàng hóa quan trọng, có giá trị cao hoặc vô giá. Những kỹ thuật này có thể hỗ trợ, bổ sung cho các phương pháp khác, mang lại sự kết hợp kinh tế và hiệu quả nhất để thu thập dữ liệu pháp y.

Nguyễn Thu Giang, Phòng Thông tin NLNT

(tổng hợp)

Google translate
Liên kết
  • Bộ Khoa học và Công nghệ
    Bộ Khoa học và Công nghệ
Thư viện ảnh
Đối tác
Media
Thống kê truy cập